CEO hãng xe điện PEGA (HKbike) Lê Hoàng Long chia sẻ rằng khát vọng muốn những chiếc xe điện thông minh made in Việt Nam lăn bánh tại nhiều nước trên thế giới để thấy rằng người Việt có thể cạnh tranh được những tên tuổi lớn trên toàn cầu

Các bạn đã từng “tham chiến”trong lĩnh vực smartphone trong những năm qua và có thời đã đình đám với thương hiệu HK Phone, nhưng bây giờ lại nhắm đến lĩnh vực xe điện. Từ ý tưởng nào mà các bạn lại nhảy vào lĩnh vực này?

Trước đây bọn tôi đã có một thời gian làm smartphone với thương hiệu HK Phone, nhưng qua thời gian ở lĩnh vực này chúng tôi nhận thấy ở Việt Nam mình rất khó để sản xuất ra smartphone. Như anh thấy đấy, rất nhiều smartphone thương hiệu Việt rất khó khăn, thậm chí đã phải rời bỏ cuộc chơi. Vì vậy, anh em chúng tôi mới tìm xem về công nghệ thì thế mạnh gì là nhất của Việt Nam. Khi suy nghĩ như vậy, lúc ấy chúng tôi nhìn ra 2 hãng xe máy là Honda và Yamaha sản xuất rất nhiều xe máy ở Việt Nam. Lúc đó, bọn tôi bắt đầu tìm hiểu hệ sinh thái sản xuất xe máy ở Việt Nam và thấy rằng có hàng nghìn công ty chuyên sản xuất những linh kiện đấy.

Chúng tôi thấy chiếc xe máy gắn với người Việt giống như cái chân vậy, và hạ tầng của Việt Nam chưa đáp ứng được cho việc đi ô tô nhiều.

Anh em chúng tôi cũng tự đặt hỏi đâu là thế mạnh để chúng ta có thể tạo ra giá trị xuất khẩu toàn cầu. Việt Nam, Indonesia, Thái Lan là 3 nước sản xuất xe máy hàng đầu trên thế giới, vì thế chúng tôi mới quyết định vào ngành này.

Việt Nam có một bất lợi là nằm ngay cạnh công xưởng của thế giới là Trung Quốc, các bạn có gặp trở ngại cạnh tranh từ sản phẩm xe đạp điện của Trung Quốc giống như các hãng xe đạp Việt gặp phải?

Thực ra các công ty như xe đạp Thống Nhất rất nổi tiếng và cuối cùng họ mua được bất động sản, vì thế họ quên mất rằng thế mạnh nhất của mình là sản xuất xe và không cải tiến sản phẩm lên. Dần dần họ bị Trung Quốc nhảy vào cạnh tranh.

Thế nhưng, trong 4 năm nay thì xe điện của Trung Quốc không thể cạnh tranh nổi với chúng tôi, vì người Trung Quốc không thể hiểu hết thị trường Việt Nam. Và thứ hai là tiêu chuẩn xe 2 bánh của người Trung Quốc là họ không đặt nặng chất lượng như xe ô tô, thế nên là mình có lợi thế hơn khi sản phẩm mình làm ra có chất lượng tốt.

Dưới góc nhìn của các bạn, thị trường Việt Nam có cơ hội cho mình phát triển lớn mạnh hay không?

Thị trường Việt Nam có quy mô 15 triệu học sinh, và học sinh thì chưa đủ tuổi đi xe máy. Nhưng khi công nghệ mới được đưa ra thì học sinh có phương tiện thay thế chiếc xe đạp ngày xưa, đó là xe đạp điện. Và khi chúng tôi nhìn vào thị trường xe đạp điện lên gần 600.000 xe trên một năm thì đây là thị trường rất tiềm năng.

Thế nhưng, anh em chúng tôi vẫn nói với nhau rằng nếu mình có thể xây dựng một thương hiệu, chất lượng xe tốt thì sẽ có cơ hội rất lớn tại thị trường Việt Nam mà cạnh tranh tốt với các sản phẩm ngoại nhập.

Thứ hai là xã hội phát triển thì chắc chắn chúng ta phải thay thế các sản phẩm cũ kỹ, thì hiện nay động cơ đốt trong là đã quá cũ kỹ, và chúng ta cần thay thế bằng động cơ điện và nhưng chức năng smart. Nó sẽ hiện đại hơn và bảo vệ môi trường tốt hơn. Đó là cơ hội cho xe điện PEGA.

Mới đây các bạn đã đổi thương hiệu từ HKBike vốn đã được thị trường nhận biết sang thương hiệu PEGA. Vì sao vậy?

Ngày xưa chúng tôi mới bước chân vào lĩnh vực này thì chưa có kinh nghiệm về phát triển thương hiệu và lúc ban đầu đó cũng sợ không ra được thị trường thế giới. Bây giờ chúng tôi đăng ký với các nước trên thế giới thương hiệu HKBike, nhưng từ HK lại không đăng ký được vì trùng với từ của Hồng Kông.

Vì vậy, chúng tôi suy nghĩ là có thương hiệu nào để thể hiện được sứ mệnh của doanh nghiệp của mình. Từ đó chúng tôi tìm ra PEGA đó là viết tắt của Pegasus, con ngựa thần trong thần thoại Hy Lạp. Con ngựa này màu trắng, có cánh, thể hiện cho một cái xe vô cùng đẹp, vô cùng êm ái. Nó là phương tiện đi cùng người tiêu dùng một cách thân thiết nhất. Thì hơn nữa cái tên PEGA này chúng tôi đã đăng ký ở rất nhiều nước, để chuẩn bị cho khát vọng vươn ra toàn cầu của PEGA. Việc đổi tên như thế này sẽ ảnh hưởng đến công ty, vì trong 4 năm thì cái tên HKBike đã ăn sâu vào nhận biết của người tiêu dùng và các đại lý. Tuy nhiên với chúng tôi thì doanh thu lợi nhuận không phải là tất cả mà vẫn phải là khát vọng vươn ra thế giới. Để vươn ra thế giới thì mình có thể phải nội địa hóa sản phẩm, làm sản phẩm tốt nhất và có thể chấp nhận thiệt hại một thời gian sau khi đổi tên, và đó là bước cần thiết để mình có đà vươn ra nước ngoài.

Khát vọng vươn ra nước ngoài của các bạn đến từ đâu và hướng đi của các bạn sẽ như thế nào?

Khi chúng tôi ấp ủ đi ra nước ngoài xuất phát từ khát vọng “không thể để thế giới xem thường người Việt”. Trong quá trình sản xuất xe điện chúng tôi đã đi ra nước ngoài gặp nhiều đối tác để tìm kiếm sản phẩm và hợp tác với họ như Bosch, Samsung, Panasonic… Thế nhưng, hầu như đối tác họ không tiếp chúng tôi và họ bảo làm gì có người Việt Nam nào sản xuất được như thế. Hay thậm chí có những người Trung Quốc bảo với chúng tôi Việt Nam chẳng làm được cái gì cả, Việt Nam chẳng phát triển được gì đâu, nói chung là rất coi thường người Việt Nam. Và thế là mấy anh em chúng tôi nung nấu quyết tâm chứng minh cho những người trên thế giới thấy Việt Nam không kém cỏi thế, rằng Việt Nam nếu có đủ khát vọng thì hoàn toàn có thể có các công ty, các tên tuổi được biết đến trên toàn cầu.

Chúng tôi nghĩ rằng, chúng tôi có thể sản xuất những chiếc xe điện tốt chả kém gì những tên tuổi lớn trên thế giới thì không có lý do gì mà mình không thể ra nước ngoài. Anh em chúng tôi là những người khởi nghiệp tuổi đời còn rất trẻ, nhưng chúng tôi có khát vọng toàn cầu, khát vọng đó rất cháy bỏng. Chúng tôi muốn chứng minh Việt Nam mình không chỉ có làm OEM, không chỉ là công xưởng để sản xuất quần áo, giầy dép, mà hoàn toàn có thể tạo dựng thương hiệu để bán sản phẩm sang Nhật, Châu Âu, sang Mỹ. Chúng tôi mang ước mơ lớn là những chiếc xe mình sản xuất ra được lăn bánh ở các nước trên thế giới.

Đã có 2 công ty sản xuất xe điện lớn ở Trung Quốc sang Việt Nam gặp chúng tôi và họ bảo muốn tạo một cái thương hiệu ở thị trường này. 2 thương hiệu Trung Quốc này đã bán cho khoảng 70 nước trên thế giới. Thế nhưng khi chúng tôi nhìn thấy sản phẩm của họ thì có thể tự tin mình hoàn toàn có sản xuất ra được những thương hiệu tốt hơn họ rất trong năm 2017. Hai thương hiệu này của Trung Quốc đã được bán ở 70 nước trên thế giới, vậy thì tại sao sản phẩm của mình tốt hơn lại không thể đi 70 nước như họ?

Cho đến thời điểm này sản phẩm xe điện của các bạn đã xuất ngoại được chưa?

Chúng tôi đã có một số sản phẩm xe điện xuất khẩu sang thị trường Lào, Canada, Thổ Nhĩ Kỳ, và cả Pháp. Tất nhiên số lượng ban đầu còn ít, nhưng đó là niềm tin để chúng tôi bước tiếp.

Quay trở lại phần trả lời lúc nãy bạn nói mình có lợi thế sản xuất xe điện, cơ sở nào vậy?

Chúng tôi thấy rằng người Nhật đi lên nhờ hệ thống sản xuất tinh gọn như của Toyota, Honda, nên khi vào Việt Nam 20 năm qua thì họ đã xây dựng một hệ thống theo tiêu chuẩn chất lượng của Nhật tại Việt Nam. Sau gần 20 năm, các công ty vệ tinh của Toyota, Honda đã trở thành chuyên gia trong lĩnh vực sản xuất linh kiện.

Khi chúng tôi sang Trung Quốc thì nhận thấy chất lượng sản xuất các lĩnh kiện của họ rất thấp. Ví dụ như khung xe của họ không thể tốt bằng khung xe làm tại Việt Nam làm được. Chúng tôi đã thử nghiệm sơn xe để ngoài trời 32 ngày thì chắc chắn có vấn đề như sơn bị bạc màu và xuất hiện han rỉ. Thế nhưng cùng thử nghiệm này chúng tôi thử nghiệm ở Việt Nam thì 97 ngày không có vấn đề gì cả. Trước đây, chúng tôi cũng đã từng phải nhập một số linh kiện ở Trung Quốc và thấy rằng tỷ lệ lỗi rất cao tới 10%. Thế nhưng, với những công ty vệ tinh làm cho Toyota, Honda tại Việt Nam nếu họ xuất cho mình một lô khoảng vài nghìn linh kiện mà chỉ một cái bị lỗi là trả lại toàn bộ. Tức là sau 20 năm các công ty vệ tinh này đã đưa ra được quy trình cực kỳ chính xác với tỷ lệ lỗi có thể là 0%.

Khi có những công ty vệ tinh chuyên nghiệp, sản xuất những sản phẩm chất lượng cao đó chính là thế mạnh cho Việt Nam sản xuất xe điện.

Nếu như những ông lớn như Honda mà quay vào lĩnh vực xe điện thì các bạn có khả năng cạnh tranh với các thương hiệu lớn như vậy không?

Thực ra Honda cũng đã mua cả sản phẩm của chúng tôi để đưa về phòng R&D bên Nhật của họ. Như vậy là họ cũng đã có một vài nhìn nhận chúng tôi là có đối thủ Việt Nam. Tuy nhiên thị trường xe máy của Honda khá lớn, không những ở Việt Nam, Thái Lan, Indonesia mà cả ở Ấn Độ, nên Honda không dễ bỏ miếng bánh xe máy để tiến đánh thị trường xe điện. Hơn nữa Honda cũng chỉ mạnh về động cơ đốt trong chứ không phải động cơ điện. Trong khi đó chung tôi đã hợp tác với hãng Bosch của Đức để làm ra động cơ điện chất lượng tốt. Bosch cũng là một trong những nhà nghiên cứu hàng đầu thế giới về lĩnh vực này. Như vậy, chúng tôi cũng có những thế mạnh nhất định để cạnh tranh với Honda và Yamaha.

Bọn tôi vẫn suy nghĩ người Nhật họ cũng là người Châu Á, là người da vàng mà họ có những công ty toàn cầu như thế, thì bây giờ mình cũng tiếp bước người Nhật để tạo ra những công ty cạnh tranh với Nhật. Thứ hai nữa chúng tôi thấy Nhật Bản mấy năm nay họ thay đổi khá là chậm, đó là cái cơ hội mình sử dụng kiến thức của họ và cả các lợi thế bên ngoài để tạo ra lợi thế cạnh tranh.

Khi chúng tôi gặp các đối tác nước ngoài thì họ rất sợ Honda, họ bảo nhỡ Honda nhảy vào thị trường này thì sao. Thế nhưng chúng tôi đã có khát vọng ra toàn cầu, và bảo họ rằng khi đã ra toàn cầu thì sao phải sợ Honda ở Việt Nam. Mục tiêu trong 5 năm tới PEGA sẽ chiếm 50% thị trường xe điện Việt Nam và xe điện của chúng tôi sẽ xuất hiện ở 10 nước trên thế giới.

Khi công nghệ thay đổi liên lục sẽ đòi hỏi các công ty phải đầu từ nhiều cho nghiên cứu phát triển. Vậy PEGA đã làm điều đó ra sao?

Sau 4 năm nhảy vào lĩnh vực xe điện chúng tôi đã tự xây dựng cả một chuỗi giá trị của sản phẩm. Chúng tôi luôn tìm đối tượng khách hàng xem họ cần gì ở sản phẩm, sau đó là R&D sản phẩm, thiết kế, làm khuôn, sau đó sản xuất, marketing và chăm sóc khách hàng. Phòng R&D của chúng tôi ban đầu chỉ có 20 người, đó là các bạn rất trẻ và chúng tôi cử đi học hỏi nhiều nơi trên thế giới.

Các bạn xuất phát làm smartphone giờ chuyển sang xe điện. Giờ chất smart có được các bạn đam vào sản phẩm xe điện của mình? Các sản phẩm xe điện của các bạn sẽ nhắm đến phân khúc khách hàng nào?

Chúng tôi sẽ định nghĩa lại cho người dùng xe smart là như thế nào. Trong tương lai chung stôi đang có dự án sẽ tung ra dòng sản phẩm xe iScooter, xe này thì có tất cả những tiện ích mà người Việt Nam đang cần. Thứ nhất kiểu dáng xe này sẽ là kiểu dáng Scooter, cốp xe sẽ rộng như xe Lead và các loại xe cốp rộng trên thị trường, và thứ ba hệ thống smart sẽ kết nối với điện thoại. Điện thoại sẽ quản lý toàn bộ xe như là dừng tắt, GPS, quản lý hành trình, báo lỗi về động cơ, pin… Những xe iScooter này sẽ không khác gì điện thoại. Và chúng tôi tin rằng trong khoảng một năm nữa khi em ra sản phẩm đấy, mọi người sẽ có nhìn nhận là cái xe smart đến mức độ nào.

Trong năm 2017, PEGA sẽ có 4 mẫu, tập trung cho đối tượng học sinh và người già. Thị hiếu của thị trường miền Nam họ rất thích đi xe đạp điện, nhưng người miền Bắc, miền Trung lại rất thích đi xe máy điện, thì 4 mẫu sẽ phục vụ cho thị trường đấy.

Thứ hai là sản phẩm smart iScooter sẽ nhắm vào đối tượng khách hàng nữ văn phòng, tức là họ yêu cầu kiểu dáng xe đẹp, cốp rộng, xe nhẹ nhàng, đi êm, không phải đổ xăng, không bị bỏng ống xả.

Thứ ba là chúng tôi cũng tìm hiểu nhu cầu đặc biệt của các khu du lịch muốn đi xe điện để không khí trong lành. Các khu công nghiệp họ cũng muốn có xe điện đi trong khu vực này. Hay như các chuỗi KFC hay Lotteria, chúng tôi cũng nhắm vào để làm sản phẩm giao hàng cho họ. Tất cả những sản phẩm ấy chúng tôi đã lên kế hoạch cho 5 năm tới, nhưng trong năm 2017 sẽ tập trung vào đối tượng học sinh và cuối năm sẽ ra mẫu cho dân văn phòng.

Khi xây dựng thương hiệu xe điện PEGA các bạn có xây dựng được cho mình triết lý sản phẩm chưa?

Bọn em có triết lý và slogan thể hiện điều đấy là “Trải nghiệm xe tương lai”. Tức là triết lý của bọn em là sản phẩm phải dựa trên người tiêu dùng. Người tiêu dùng muốn đi kiểu dáng xe nào, xe ra sao thì bọn em sẽ hướng đến người tiêu dùng hết. Tất cả từ trong ra ngoài công ty đều ngấm triết lý này để tạo ra sản phẩm theo triết lý này..

Mới đây, Tổng giám đốc Viettel Nguyễn Mạnh Hùng đã tuyên bố Viettel mua 30% cổ phần của PEGA, các bạn nhìn tương lai của hợp tác này như thế nào?

Viettel là một trong những công ty lớn nhất Việt Nam, anh Nguyễn Mạnh Hùng cũng là thần tượng của chúng tôi trong suốt những năm qua. Khoảng 5 năm trước thì cái gì anh Hùng làm là chúng tôi cũng muốn làm theo. Những cái chuyện triết lý “lấy nông thôn bao vây thành thị”, hoặc đi ra nước ngoài có thể chấp nhận khó khăn, rủi ro để học hỏi. Đó là những chiến lược rất đúng và tạo ra được cảm hứng tốt cho những doanh nghiệp khởi nghiệp như PEGA

Viettel bây giờ là một tập đoàn khổng lớn, họ mạnh cả về công nghệ và có thị trường lớn. Hy vọng với sự hợp tác thì khát vọng của PEGA sẽ rút ngắn nhanh hơn để đưa sản phẩm xe điện của chúng tôi ra thế giới nhanh hơn

Cám ơn bạn và chúc PEGA thành công!

Bài: Thái Khang
Ảnh: Việt Hải, Pega
Thiết kế và trình bày: Hùng Dũng
Kỹ thuật: Quốc Trung