Thay đổi quan điểm

ICTnews –  Việc World Bank sẽ công bố tất cả những thông tin không nằm trong “danh sách ngoại lệ” được coi là một sự cởi mở cần thiết và quan trọng.

Ngân hàng Thế giới ( World Bank ) vừa thông báo một tin mới: Kể từ ngày 1/7/2010, tổ chức này sẽ thay đổi quan điểm và chính sách công bố thông tin, từ việc liệt kê những loại tài liệu, thông tin có thể công bố sang việc công bố tất cả những thông tin không nằm trong “danh sách ngoại lệ” của World Bank.

Nói một cách đơn giản, việc này cũng giống như trong lĩnh vực luật pháp, người ta chuyển từ quan điểm công dân “chỉ được làm những gì mà luật cho phép”, sang việc công dân “được làm những gì mà luật không cấm”.

Việc thay đổi quan điểm, tưởng nhỏ nhưng hiệu quả lại vô cùng lớn, sẽ là tiền đề để World Bank chủ động công bố thông tin hơn (khi đã xác định được rõ ràng phạm vi của những thông tin không được công bố), công bố được nhiều loại thông tin, tài liệu hơn và từ đó giúp cộng đồng có thể tiếp cận được với nhiều thông tin hơn thông qua trang thông tin điện tử, các quầy thông tin hay các trung tâm thông tin của tổ chức này.

Việc thay đổi quan điểm, tưởng nhỏ nhưng thực tế lại là việc không hề đơn giản nếu như những nhà quản lý các cơ quan công quyền không được “khai thông” về tư duy và vẫn mang trong mình tư tưởng “cát cứ thông tin” để ngõ hầu phục vụ cho những lợi ích cục bộ của ngành mình, đơn vị mình hay cá nhân mình.

Việc tin học hóa các hoạt động quản lý hành chính và các cơ quan công quyền, và nói rộng ra là xây dựng mô hình Chính phủ điện tử, sẽ tạo một nền tảng rất thuận lợi cho việc cởi mở và công bố thông tin. Xây dựng Chính phủ điện tử, như Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã phát biểu khi đăng đàn Quốc hội trong tuần qua, là một chương trình rất lớn và là cả một quá trình lâu dài. Nhưng Chính phủ điện tử cần phải bắt đầu từ những thay đổi tư duy và quan điểm quản lý theo hướng mở như trên, và cần xuất phát trước hết ngay từ các bộ ngành rồi lan tỏa xuống các địa phương, sở ngành, để mọi người dân và doanh nghiệp có thể tiếp cận tối đa tới các nguồn thông tin, tài liệu qua mạng Internet (và gần như chỉ có con đường tiếp cận này thôi). Như thế, chỉ cần thay đổi quan điểm như trên là sẽ tạo “lực đẩy” để các cơ quan quản lý ứng dụng CNTT và “số hóa” các nguồn thông tin của mình, cũng sẽ tạo “lực hút” để các doanh nghiệp và mọi công dân cần biết sử dụng máy tính và mạng Internet, thay vì việc tổ chức những “phong trào” ứng dụng CNTT rầm rộ mà chẳng mấy hiệu quả như hiện nay.

Một ví dụ nhỏ về “lực đẩy, lực hút” trong ứng dụng CNTT: Đại sứ quán Mỹ tại Hà Nội quy định kể từ ngày 29/3/2008, những ai muốn nhập cảnh vào Mỹ phải làm thủ tục xin cấp visa (thị thực) và phỏng vấn trên mạng Internet. Quy định này chẳng những tạo ra một dịch vụ hành chính công qua mạng, tạo điều kiện cho những ai có nhu cầu nắm bắt được đầy đủ thông tin và có thể làm thủ tục xin cấp visa qua mạng Internet, đỡ phải đi lại nhiều lần, mà còn phòng tránh được các trường hợp viên chức lãnh sự nhũng nhiễu và “triệt tiêu” được các hình thức “cò mồi” làm visa.

Nếu các cơ quan công quyền ở ta thay đổi được quan điểm cung cấp dịch vụ công và công bố thông tin tới người dân một cách “trong suốt” như thế, thì hẳn người dân sẽ bớt vất vả đi nhiều, nạn nhũng nhiễu ở khối công chức sẽ được hạn chế tối đa, và khái niệm “chính phủ điện tử” cũng bớt xa vời với người dân hơn nhiều.

Lê Minh

Đọc toàn bộ bài viết trên báo Bưu điện Việt Nam số 141 ra ngày 25/11/2009