Thanh tra BQPM: Hết lớn, xoay sang nhỏ?

ICTnews - Vừa qua, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và các cơ quan chức năng đã tiến hành thanh tra bản quyền phần mềm máy tính tại 2 công ty có quy mô vừa và nhỏ tại Bình Dương và TP. HCM.

Những động thái đẩy mạnh thanh tra bản quyền phần mềm tại khối doanh nghiệp vừa và nhỏ đang khiến cho dư luận có cảm giác lực lượng này đang ở tình trạng “hết nạc thì vạc đến xương” và rõ ràng không phát huy được đúng vai trò “quản lý để hỗ trợ phát triển của mình”.

Với các tập đoàn, doanh nghiệp quy mô lớn, nơi có số lượng máy tính, máy chủ lớn, sử dụng phần mềm nhiều và giá trị phần mềm bị vi phạm thường cho thấy con số lên đến hàng tỉ đồng thì việc thanh tra bản quyền phần mềm mà các lực lượng chức năng tiến hành trong thời gian vừa qua đã cho thấy hiệu quả rõ ràng: ý thức tôn trọng bản quyền của những “khách hàng lớn” này đã được “cải thiện rõ ràng” (như lời nhận xét của ông Chánh thanh tra Bộ VH-TT-DL), số lượng hợp đồng mà các “đại gia” phần mềm như Microsoft gặt hái được ở nhóm doanh nghiệp lớn này cũng tăng lên nhanh chóng... Chính sách “nắm kẻ có tóc” trong việc thanh tra bản quyền phần mềm tại Việt Nam thời gian vừa qua ít nhiều đã mang lại hiệu quả như đã nói.

Tuy nhiên, khi các lực lượng chức năng chuyển hướng thanh tra sang nhóm các doanh nghiệp vừa và nhỏ thì không phải là không có những ý kiến đáng bàn.

Thứ nhất, chắc chắn lực lượng thanh tra của Bộ VH-TT-DL còn phải tập trung vào những nhiệm vụ thanh tra khác còn nặng nề và quan trọng hơn, ở những lĩnh vực quản lý còn nóng bỏng hơn cả bản quyền phần mềm chứ không thể chỉ nhăm nhăm tập trung kiểm tra, khám xét máy tính của các doanh nghiệp vừa và nhỏ để phát hiện những phần mềm thông dụng như Windows, Office (như kết quả thanh tra 2 doanh nghiệp kể trên). Hơn nữa, với số lượng hàng trăm ngàn doanh nghiệp vừa và nhỏ, cùng hàng triệu hộ kinh doanh cá thể, không hiểu lực lượng thanh tra này sẽ làm thế nào để kiểm tra, khám xét hết được số lượng các doanh nghiệp – đối tượng sẽ bị thanh, kiểm tra này.

Thứ hai, trên thực tế phần đa các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam là có quy mô nhỏ, thậm chí rất nhỏ, tiềm lực kinh tế còn nhiều hạn chế và ứng dụng CNTT (nếu có) vẫn thường chỉ ở mức độ rất “sơ khai” (như nhiều báo cáo khảo sát tình trạng ứng dụng CNTT trong khối các doanh nghiệp vừa và nhỏ gần đây nhận xét). Đối tượng này đang rất cần sự hỗ trợ của các cơ quan quản lý, bằng nhiều biện pháp, trong hoạt động đẩy mạnh ứng dụng CNTT để nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng hội nhập kinh tế trong bối cảnh chung của nền kinh tế đất nước. Trong khi đó, mức giá của những phần mềm thông dụng như Windows, Office… của các công ty nước ngoài vẫn nằm xa tầm với của nhiều doanh nghiệp nhỏ Việt Nam thì chính các lực lượng chức năng của Việt Nam lại đi “xiết bản quyền” với họ thì thử hỏi đó đã đích thực là những biện pháp “quản lý để hỗ trợ cho sự phát triển” hay không?

Thứ ba, một câu hỏi cũng không thể không đặt ra là trong khi mở những chiến dịch thanh, kiểm tra bản quyền phần mềm ở các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam, liệu các lực lượng chức năng như thanh tra, ít nhiều có sự liên lạc với các doanh nghiệp phần mềm lớn của nước ngoài, có bao giờ đặt vấn đề với các “đại gia” này trong việc có những chính sách hỗ trợ đặc biệt dành cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam trong việc mua bản quyền phần mềm?

Quản lý không chỉ là chuyện đi thanh tra, kiểm soát rồi phát hiện, xử phạt. Nhà quản lý cần phải làm được vai trò tạo dựng cách thức để đối tượng quản lý có điều kiện thuận lợi tuân thủ pháp luật và cùng phát triển. Làm được như thế thì quản lý mới chắc, phát triển mới vững bền và dư luận mới không nghĩ những trường hợp thanh, kiểm tra bản quyền nêu trên là chuyện “hết nạc thì vạc đến xương”.

Lê Minh

Đọc toàn bộ bài viết trên báo Bưu điện Việt Nam số 69 ra ngày 9/6/2010