Dùng nguồn mở trong giáo dục: Mở ra nhiều cơ hội

ICTnews - Ngày 1/3 vừa qua, Bộ GD&ĐT đã ra thông tư quy định việc sử dụng phần mềm tự do mã nguồn mở trong các cơ sở giáo dục, với lý do rất rõ ràng được nêu ra là nhằm hạn chế vi phạm bản quyền phần mềm, tiết kiệm chi phí bản quyền, định hướng sử dụng các chuẩn mở và đảm bảo an toàn cho các hệ thống thông tin.

Văn bản trên của Bộ GD&ĐT cũng đưa ra hai danh mục phần mềm tự do nguồn mở yêu cầu sử dụng và khuyến khích sử dụng trong các cơ sở giáo dục từ các trường đại học, cao đẳng cho đến các trường mầm non và các cơ quan quản lý giáo dục. Các phần mềm được yêu cầu sử dụng chính thức gồm phần mềm văn phòng OpenOffice, bộ gõ tiếng Việt Unikey, trình duyệt Mozilla Firefox, phần mềm thư điện tử máy trạm Thunderbird của Mozilla và hệ điều hành Linux. Đây cũng là những phần mềm đã được Bộ TT&TT quy định phải ưu tiên sử dụng trong các cơ quan nhà nước.

Với quy định này, Bộ GD&ĐT đã thể hiện một tinh thần nghiêm túc và rất đáng hoan ngênh, trong bối cảnh những quy định về tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ đang ngày càng được đề cao và quản lý chặt hơn. Từ đó, hẳn sẽ giúp chúng ta tiết kiệm được rất nhiều chi phí nếu phải bỏ ra để mua các phần mềm thương mại đóng gói của các hãng phần mềm nước ngoài, mà chắc chắn không thể tính thấp hơn những con số hàng triệu đô la.

Nhưng việc sử dụng phần mềm tự do mã nguồn mở không chỉ và không thể nhắm vào mỗi mục đích “tiết kiệm chi phí”. Rõ ràng, như nhiều người đã nói, việc sử dụng phần mềm mã nguồn mở còn là cơ hội để khuyến khích giới trẻ, cộng đồng những người làm và ứng dụng CNTT phát huy khả năng sáng tạo, khám phá và chia sẻ tri thức để cùng phát triển. Điều này lại càng đặc biệt có ý nghĩa trong môi trường giáo dục. Chính vì thế, việc Bộ GD&ĐT quyết định mở kho phần mềm tự do nguồn mở trực tuyến tại các địa chỉ opensource.moet.gov.vn, manguonmo.moet.gov.vn và edu.net.vn/media để hỗ trợ việc triển khai ứng dụng các phần mềm tự do nguồn mở càng đáng được hoan nghênh.

Cũng không có một môi trường nào tốt hơn là môi trường giáo dục một khi phần mềm mã nguồn mở được mở rộng ứng dụng trong toàn ngành, trên quy mô toàn quốc chắc chắn sẽ tạo ra một thị trường rất tiềm năng để lôi kéo các doanh nghiệp vào cùng phát triển các ứng dụng cho những nền tảng mã nguồn mở và trên chính những nền tảng mã nguồn mở đó. Đây hẳn cũng sẽ tạo ra một cơ hội phát triển không nhỏ cho các doanh nghiệp làm phần mềm tại Việt Nam, những doanh nghiệp đa số có quy mô nhỏ và phù hợp để phát triển những ứng dụng nhỏ.

Quan điểm của Bộ GD&ĐT cũng rất rõ ràng và linh hoạt, khi khẳng định việc chuyển sang phần mềm mã nguồn mở trong ngành giáo dục được thực hiện một cách linh hoạt và những phần mềm mã nguồn mở sẽ không thay thế hoàn toàn phần mềm thương mại. Rõ ràng, trong một môi trường cộng sinh như hiện nay, việc mở ra cơ hội cho phần mềm nguồn mở không thể đóng hết cửa đối với những phần mềm nguồn đóng.

Tất nhiên, người ta vẫn cứ phải chờ đợi xem quyết tâm của lãnh đạo Bộ GD&ĐT đến đâu trong việc chuyển đổi từ phần mềm nguồn đóng hiện nay sang phần mềm nguồn mở trong lĩnh vực giáo dục, một lĩnh vực từ trước đến nay vẫn có tiếng là bảo thủ, chậm thay đổi. Nhưng dẫu sao, vẫn hy vọng quyết tâm về việc ứng dụng phần mềm mã nguồn mở của Bộ GD&ĐT ngay trong những ngày đầu năm mới này sẽ được lan tỏa sang các bộ ngành, lĩnh vực khác của đất nước.

Lê Minh

Đọc toàn bộ bài viết trên báo Bưu điện Việt Nam số 27 ra ngày 3/3/2010