Người dân Kenya dùng di động để trả tiền nước, điện, truyền hình cáp...

Bài học từ Kenya

ICTnews - Nếu muốn đơn giản hóa cuộc sống của mọi người, có lẽ các lãnh đạo của Visa, MasterCard hay American Express nên ghé qua đất nước Kenya để biết về chuyển tiền di động (M-Pesa) và không gian làm việc lý tưởng (iHub).

M-Pesa - Chuyển tiền di động

Tại Kenya, M-Pesa vô cùng thông dụng. Đó không phải hệ thống ngân hàng cho điện thoại di động mà là công nghệ có chức năng chuyển tiền. Đây là điểm khác biệt lớn, bởi M-Pesa không yêu cầu người dùng cần phải có tài khoản ngân hàng, yếu tố bắt buộc mà các nhà đổi mới Kenya phải quan tâm.

Theo Waceke Mbugua, Giám đốc truyền thông của Sararicom – mạng di động lớn của Kenya, đơn vị khởi xướng M-Pesa (“pesa” theo tiếng địa phương là tiền, vì thế M-Pesa nghĩa là “tiền di động”), khi tung ra M-Pesa, chỉ có số ít dân chúng có tài khoản ngân hàng vì đăng kí quá đắt. Trong khi đó, lượng lớn người dân Kenya sống tại các thành phố lớn đều gửi tiền đều đặn mỗi tuần cho gia đình ở vùng sâu, vùng xa. Nếu không có tài khoản ngân hàng, họ buộc phải tự di chuyển hoặc tìm một tài xế xe buýt thân thiết để giao khoản tiền lớn gửi về cho gia đình khi xe buýt dừng ở các điểm này.

Ra mắt khiêm tốn như dự án thí điểm vào tháng 3/2007 (với sự giúp đỡ từ Quỹ đầu tư Vodafone và viện trợ Chính phủ Đan Mạch), dịch vụ hiện có tới 15 triệu người dùng, trong đó 80% là khách hàng của Safaricom - Công ty đang kiểm soát 75% thị phần di động Kenya. Tuy nhiên, điều này còn ấn tượng hơn: Số tiền chuyển bằng M-Pesa tương ứng với 25% GDP (tổng sản phẩm quốc dân) cả nước, theo Sitoyo Lopokoiyit, chuyên gia kinh tế của Safaricom. Kể từ khi bắt đầu, gần 11,5 tỉ USD đã được chuyển qua dịch vụ M-Pesa. Người Kenya còn dùng M-Pesa để trả tiền nước, điện, truyền hình cáp cũng như học phí cho con em. Không chỉ thế, họ còn được rút hoặc gửi tiền thông qua mạng lưới hơn 2.000 điểm bán lẻ trên toàn quốc, nơi bán thẻ cào có mã số cần thiết để điền vào tài khoản. M-Pesa giúp cuộc sống của mọi người dễ dàng hơn và giúp họ tiết kiệm tiền bạc.

Thực tế, dù phần lớn người dân Kenya không có tài khoản ngân hàng hay thẻ tín dụng, nhưng họ có thể trả tiền cho mớ rau hay tiền điện chỉ bằng điện thoại di động cũng đủ làm ấn tượng tất cả mọi người ở nền kinh tế lớn hơn.

iHub: Không gian của ý tưởng

Nairobi, thành phố lớn nhất và cũng là thủ đô Kenya, là nơi đặc biệt năng động cho dân công nghệ, doanh nghiệp và các nhà hoạt động. Tại đây, nhiều người gặp gỡ nhau ở iHub, một không gian làm việc hấp dẫn, nơi những người đặt cược vào CNTT để thay đổi thế giới tìm ra nhau, tìm thấy ở nhau một điểm chung. iHub liên kết với Ushahidi – nền tảng phần mềm nổi tiếng nhất châu Phi, cho phép người dùng tạo bản đồ “crowdsourcing” (mô hình kinh doanh mà người khởi xướng đặt niềm tin vào quần chúng, những người có khả năng tìm ra những giải pháp cho các vấn đề một cách sáng tạo nhất) để thông báo mọi thứ từ việc gian lận bầu cử cho tới định vị các trạm cứu trợ trong thảm họa như Fukushima. Hiện iHub đã, đang được sử dụng trong hơn 20.000 tình huống và sự kiện.

Nhóm thành lập Ushahidi năm 2008 thường dùng các quán cà phê và phòng họp để gặp gỡ, cho tới khi họ muốn có không gian riêng. Tosh, quản lí cộng đồng iHub, tin rằng nhờ dựa vào nền tảng mở, cộng đồng của anh có thể thu được đóng góp lớn hơn nhiều. iHub hiện có hơn 5.000 thành viên với đủ sắc tộc. Đây là một cộng đồng ảo, có quyền tiếp cận thông tin và các cuộc trò chuyện. Theo Tosh, iHub muốn có những người thực sự làm việc, không phải những người chỉ biết nói, cũng như muốn thấy thành viên đang làm gì, và họ hưởng lợi từ iHub ra sao.

Ý tưởng của iHub là “có nhóm người xuất sắc với cùng mối quan tâm, khả năng viết web, ứng dụng di động hay thiết kế sản phẩm. Điều chủ yếu là tiếp cận trực tiếp các ý kiến từ không gian có tính tập thể này”. Bên cạnh cá nhân, một điểm làm nên sự năng động của iHub là tổ chức sự kiện giữa các công ty, với những nhân vật đáng chú ý, và các nhóm hoạt động dưới hình thức hội thảo… iHub cũng tiếp đón nhiều sáng kiến khác nhau nhưng cùng chung nền tảng: các vườn ươm như Nailab cho doanh nhân xã hội, và m:lab cho chuyên gia di động.

Du Lam

Theo TNW

Nội dung được đăng trên báo Bưu điện Việt Nam số 22 ra ngày 20/2/2012.