Phát triển CNTT địa phương: Thiếu tiền, thiếu người...

ICTnews - Tích cực ứng dụng CNTT-TT tại các địa phương, hiện thực hoá mục tiêu đưa Việt Nam sớm trở thành nước mạnh về CNTT-TT. Tuy nhiên, rất nhiều tỉnh, thành vẫn đang “đau đầu” về câu chuyện vốn đầu tư cho các chương trình, dự án CNTT-TT.

Ngày 4/7/2011, Bộ TT&TT đã tổ chức Hội nghị giao ban trực tuyến sơ kết công tác 6 tháng đầu năm và triển khai công tác 6 tháng cuối năm 2011. Tại Hội nghị, lãnh đạo các Sở TT&TT cho biết họ đang “đau đầu” về câu chuyện thiếu vốn đầu tư cho các chương trình, dự án CNTT-TT, thiếu cán bộ chuyên trách và bị “trói tay” trong triển khai ứng dụng CNTT-TT.

“Đau đầu” vì vốn

Tích cực ứng dụng CNTT-TT để xây dựng nên các địa phương mạnh về CNTT-TT là góp phần hiện thực hoá mục tiêu đưa Việt Nam sớm trở thành nước mạnh về CNTT-TT. Tuy nhiên, rất nhiều tỉnh, thành vẫn đang “đau đầu” về câu chuyện vốn đầu tư cho các chương trình, dự án CNTT-TT.

Đơn cử như tại An Giang, triển khai Đề án Đưa Việt Nam sớm trở thành nước mạnh về CNTT-TT, địa phương đã hiểu rõ mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp trong 5 năm tới cũng như định hướng đến năm 2020, thế nhưng khi đề cập tới cơ chế chính sách tài chính thì rất vướng, chỉ biết rằng sẽ có phần vốn hỗ trợ của Trung ương song không biết chính xác phần vốn này chiếm bao nhiêu phần trăm trong tổng kinh phí thực hiện Đề án nêu trên để cân đối nguồn vốn địa phương phải bỏ ra. Ngoài ra, cũng vì chưa có cơ chế rõ ràng về tài chính của hoạt động triển khai ứng dụng CNTT-TT nên nhiều chương trình trọng điểm vẫn chưa được UBND tỉnh An Giang phê duyệt với lý do chưa rõ cơ cấu vốn.

Chưa dừng ở đây, nhiều dự án CNTT-TT lại rơi vào danh sách “ưu tiên cắt giảm” khi Chính phủ ban hành Nghị quyết 11 về kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội. “Cần Thơ đã triển khai phần mềm quản lý hồ sơ công việc cho 50% số đơn vị, còn lại 50% gặp khó khăn vì bị tạm ngưng kinh phí mua sắm thiết bị. Cũng vì hạn chế chi tiêu nên việc triển khai hạ tầng CNTT-TT nói chung đang gặp khó khăn”, ông Nguyễn Trung Nhân, Giám đốc Sở TT&TT Cần Thơ chia sẻ.

Để giúp hoạt động CNTT ở các địa phương thoát cảnh “bí tiền”, Giám đốc Sở TT&TT Nam Định Nguyễn Mạnh Hiền đề xuất Bộ TT&TT kiến nghị Chính phủ bố trí nguồn vốn sự nghiệp cho phát triển TT&TT địa phương. “Cần ghi vào hệ thống chỉ tiêu chi ngân sách quốc gia một mục là chi sự nghiệp cho hoạt động TT&TT địa phương. Đây sẽ là công cụ pháp lý để các địa phương xây dựng dự toán cho các chương trình, dự án CNTT-TT”, ông Hiền nói.

Vẫn chuyện thiếu người

Tại An Giang, mỗi sở, ngành và UBND huyện đã bố trí được 2 – 3 cán bộ chuyên trách về CNTT-TT song lãnh đạo Sở TT&TT cho rằng lực lượng mỏng như vậy khó có thể đảm bảo triển khai thông suốt hoạt động ứng dụng CNTT-TT. Để việc triển khai đạt tính khả thi cao, rất cần có bộ phận/tổ chức chuyên trách chứ không chỉ một vài cá nhân đảm trách công việc như thời gian qua. Mặt khác, hiện vẫn chưa có cán bộ chuyên trách về TT&TT để đảm bảo hỗ trợ vận hành ứng dụng CNTT-TT đến cấp xã. Thời gian tới cần bổ sung lực lượng chuyên trách này để cùng với lực lượng cán bộ chuyên trách về văn hoá thể thao chung tay góp sức thực hiện các nhiệm vụ quản lý chuyên ngành một cách hiệu quả.

Tuyển được người đã khó, giữ được người có kinh nghiệm làm việc lại càng khó hơn. Đó là hiện trạng chung của nhiều địa phương. Lý do đơn giản vì cơ chế tiền lương, ưu đãi cho cán bộ CNTT-TT chưa thỏa đáng.

Một điểm đáng lưu ý, nhiều địa phương đã “bắt được mạch” song chưa thể “bốc được thuốc”. Rốt cuộc, lực lượng cán bộ quản lý và cán bộ chuyên trách CNTT-TT ở cấp cơ sở mãi luẩn quẩn trong cảnh vừa thiếu vừa yếu. Minh họa rõ hơn cho nhận định này, ông Nguyễn Trung Nhân, Giám đốc Sở TT&TT Cần Thơ cho biết: “Để cải thiện thu nhập cho cán bộ CNTT tại các cơ quan Nhà nước, Sở đã 3 lần trình Thành phố ban hành chính sách hỗ trợ nhưng do chưa có cơ sở pháp lý nên vẫn chưa được Thành phố thông qua. Rất mong Bộ TT&TT có văn bản cụ thể hơn để giúp sớm tháo gỡ vướng mắc”.

Nhiều vướng mắc trong triển khai ứng dụng

Trong bối cảnh các Sở TT&TT bị “trói tay”, hoạt động triển khai ứng dụng CNTT-TT tại các địa phương đang phải đối diện với hàng loạt khó khăn, thách thức.

Bàn về vấn đề khó triển khai ứng dụng CNTT-TT, ông Nguyễn Trung Nhân nêu lên hiện trạng một số Bộ ngành triển khai phần mềm theo ngành dọc, giới thiệu vài ba doanh nghiệp đến địa phương để “tiếp thị” các phần mềm khác nhau. Cùng đáp ứng một tiêu chuẩn thiết kế hệ thống nhưng mỗi phần mềm lại có một mức giá khác nhau, có phần mềm “chào giá” 1 tỷ đồng, phần mềm khác lại yêu cầu tới 5 tỷ đồng. Địa phương không tìm hiểu kỹ rất có thể bị “hớ”, gây lãng phí ngân sách.

Ông Nguyễn Kim Hoà, Giám đốc Sở TT&TT Khánh Hoà phân tích khía cạnh khác, đó là nhiều tỉnh đang ứng dụng các phần mềm một cách đơn lẻ, ví dụ phần mềm một cửa, phần mềm quản lý hồ sơ văn bản… mà mỗi phần mềm lại có một password đăng nhập khác nhau, không tiện lợi cho người sử dụng, nhất là khi triển khai xuống cấp xã. Để khắc phục bất cập này, Khánh Hoà đã nhúng tất cả các phần mềm riêng lẻ vào 1 phần mềm thống nhất. Tuy nhiên, không nhiều địa phương tìm được giải pháp hữu hiệu như Khánh Hoà.

Phân tích một khía cạnh khác nữa của hoạt động ứng dụng CNTT-TT, ông Lê Minh Tuấn, Giám đốc Sở TT&TT Bình Thuận bày tỏ băn khoăn về tiến độ triển khai phần mềm nguồn mở. Quay lại thời điểm 2008 – 2009, các Bộ ngành Trung ương và các sở ngành địa phương đã rất quyết tâm, nhưng sau đó quyết tâm đã lắng xuống, một phần do phải song hành cả 2 mảng việc có vẻ “đối chọi” nhau, đó là dùng phần mềm nguồn mở và mua bản quyền phần mềm nguồn đóng (phần mềm của Microsoft). “Đồng ý rằng mua bản quyền là động thái tích cực để giảm tỷ lệ vi phạm bản quyền nhưng nếu Trung ương mua phần mềm nguồn đóng rồi cấp miễn phí cho các địa phương thì chẳng khác gì khuyến khích sử dụng phần mềm nguồn đóng, hạn chế nguồn mở”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Một vấn đề đặc biệt “nóng” liên quan tới ứng dụng CNTT-TT thời gian gần đây là an toàn an ninh mạng. Địa phương nào cũng có cổng thông tin, trung tâm tích hợp dữ liệu… trong khi trình độ công nghệ cao không thể bằng hacker nên rất lúng túng nếu bị hack. Bởi vậy, “rất cần có một tổ chức chuyên hỗ trợ các cổng thông tin, trung tâm tích hợp dữ liệu ngăn ngừa và đối phó với các nguy cơ mất an toàn an ninh. Tổ chức này có cơ chế hoạt động tương tự như cứu thương 115, cứu hoả 114”, ông Tuấn hiến kế.

Ngọc Mai

Bài đã đăng trên báo Bưu điện Việt Nam số 80