Lực lượng báo chí vẫn luôn tiên phong trong việc tuyên truyền những gương người tốt việc tốt. Ảnh Thanh Hải.

Trong suy thoái - báo chí vẫn tiên phong

ICTnews - Trong cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu, bức tranh toàn cảnh của báo chí, bên cạnh những mảng màu xám vẫn có những mảng màu tươi sáng.

Lao đao cùng suy thoái

Theo báo cáo của Cục Báo chí (Bộ TT&TT), tính đến đầu tháng 5/2009, đã có 4 cơ quan báo chí phải chủ động xin tạm ngừng hoạt động (Tạp chí Văn hóa nghệ thuật, Tạp chí Văn, Tạp chí Tri thức và Đời sống và báo Đất Việt (Tiếng Anh); 5 báo xin giảm kỳ phát hành và 6 báo xin giảm trang so với quy định tại giấy phép hoạt động báo chí như Tạp chí Cẩm nang mua sắm, Tạp chí Khoa học và Tổ quốc, Tạp chí Dân tộc và Thời đại, báo Nhân đạo và Đời sống, Tạp chí Thế giới mới, Tạp chí Người mẫu, ấn phẩm Sành điệu, Chuyên đề tháng của báo Khuyến học và Dân trí…

Theo thống kê chưa đầy đủ, lượng phát hành của nhiều ấn phẩm báo chí in, trong đó có những tờ nhật báo đã có thời kỳ có chỉ số phát hành lên tới ba, bốn chục vạn bản/kỳ thì nay chỉ còn 40%, thậm chí có những thời điểm một số báo phấn đấu duy trì ở mức không lỗ đã là sự cố gắng lớn. Một số “đại gia” trong làng báo tuy không bị ảnh hưởng nhiều của suy thoái kinh tế song cũng không còn “hào phóng” trong việc gửi báo biếu.

Cùng với sự suy giảm kinh tế, thu nhập bình quân của những người làm báo ở một số cơ quan báo chí cũng giảm so với những năm trước. Chị P., một phóng viên 4 năm gắn bó với một tờ báo chuyên ngành kể, thu nhập hiện giờ của chị chỉ bằng 2/3 so với năm ngoái. Một bài viết khoảng trên dưới 800 chữ nếu trước kia tòa soạn trả cho phóng viên từ 200-250 nghìn đồng thì nay chỉ còn 120-150 nghìn đồng. “Bạn bè đồng nghiệp nể lắm mới gửi bài cho mình, còn gọi bài từ cộng tác viên thì không ít người ái ngại từ chối”, chị P. nói.

Thứ trưởng Bộ TT&TT Đỗ Quý Doãn nhận định, 2 yếu tố chính ảnh hưởng trực tiếp đến sự suy giảm của báo chí là do giá giấy tăng liên tục, có thời điểm giá giấy tăng 5 lần chỉ trong vòng 6 tháng và quảng cáo, nguồn thu chính của các báo cũng giảm sút nghiêm trọng.

Phụ trách quảng cáo của một tờ báo lớn ngao ngán tâm sự: Nhiều doanh nghiệp từng cộng tác lâu năm thân thiết với báo là thế, gặp cơn suy thoái thì “ngoảnh mặt làm ngơ”, thậm chí có nơi “chạy làng”, chấp nhận vi phạm hợp đồng rút lại quảng cáo.

Vững vàng trước sóng gió

Thế nhưng, cũng có những tòa soạn vẫn đứng vững, thậm chí nằm ngoài cuộc “càn quét” của khủng hoảng. Nằm trong thời điểm khủng hoảng, trong khi có báo loay hoay tìm mọi cách chèo chống vượt qua giai đoạn khó khăn thì từ tháng 7/2008, báo Pháp luật và Xã hội lại quyết định tăng từ 2 kỳ/tuần lên 3 kỳ/tuần với 16 trang báo. Từ đó đến nay, báo vẫn duy trì lượng phát hành ổn định, trung bình lên tới 12 nghìn bản/kỳ. Trong tương lai không xa, báo sẽ tiếp tục tăng lên 4 kỳ/tuần.

Tương tự, Tạp chí Gia đình và Trẻ em cũng không “quỵ ngã” vì suy thoái. Tổng biên tập Nguyễn Thành Phong cho biết, trong giai đoạn khủng hoảng, các báo thông tấn, các báo mang tính thời sự sẽ ảnh hưởng nặng nề hơn tạp chí. Vì đã là thời sự, người dân sẽ chọn phương thức, loại hình thông tin vừa nhanh, vừa rẻ, mà ở đây truyền hình, báo điện tử chiếm ưu thế lớn. Tuy nhiên nếu cần đến kiến thức tư vấn thì những tờ tạp chí vẫn là ưu tiên lựa chọn của khách hàng. Bởi vậy mới nói tạp chí có “tuổi thọ” dài hơn.

Ông Phong cũng lạc quan nhận định: “Tôi nghĩ khủng hoảng cũng có mặt tích cực vì đã tạo ra sự cạnh tranh công bằng. Những tờ báo chất lượng kém, chạy theo thị trường chắc chắn sẽ khó mà trụ vững”.

Vẫn tiên phong chống khủng hoảng

Tuy bản thân gặp nhiều khó khăn trong vòng xoáy khủng hoảng, song thời gian qua, báo chí đã góp phần không nhỏ cùng Chính phủ thực hiện các giải pháp chống suy giảm kinh tế, ổn định xã hội.

Ông Cao Sĩ Kiêm, Chủ tịch Hiệp hội DNNVV khẳng định, thời gian qua, báo chí đã góp phần tích cực cùng Chính phủ thực hiện các biện pháp chống suy giảm kinh tế, giúp người dân, doanh nghiệp tin tưởng vào sự chỉ đạo, điều hành của Nhà nước. Báo chí cũng là lực lượng nhạy bén, phát hiện nhanh những vướng mắc trong khi thực hiện chính sách kích cầu để kiến nghị Chính phủ có những điều chỉnh phù hợp.

Về vấn đề này, ông Nguyễn Thế Kỷ, Vụ trưởng Vụ Báo chí xuất bản, Ban Tuyên giáo TW cũng cho rằng: “Trong khủng hoảng, báo chí đã là lực lượng tiên phong đi trước để tuyên truyền các giải pháp của Chính phủ, tạo sự đồng thuận, tạo niềm tin của nhân dân, nhất là tuyên truyền người VN dùng hàng VN”. Tuy nhiên, ông Kỷ cũng cảnh báo, cần nâng cao kiến thức về kinh tế, tài chính, tiền tệ với phóng viên, biên tập viên, kể cả lãnh đạo các tờ báo vì nhiều bài báo thời gian qua mới đi vào hiện tượng, chưa đi vào bản chất.

Không biện minh cho những “lỗi” của PV và BTV, song tổng biên tập của nhiều tờ báo kinh tế cho rằng, những vấn đề như tài chính, tiền tệ, nhập siêu, bất động sản, chất lượng hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu… là vấn đề nóng, nhạy cảm nên làm thế nào để tuyên truyền hiệu quả, đúng định hướng là không dễ. Bà Võ Thị Vượng, Tổng biên tập Thời Báo Ngân hàng trăn trở nói thêm: “Nhà báo không phải là nhà kinh tế. Bởi vậy, để giúp cho báo chí tuyên truyền đầy đủ, chính xác đúng như mong đợi, rất cần có sự chia sẻ của các bộ, ngành”.

Hà Tâm - Hà Anh

Đọc toàn bộ bài viết trên báo Bưu điện Việt Nam số 73 ra ngày 19/6/2009.