Báo chí đang phải đóng thuế thu nhập doanh nghiệp cao nhất trong các ngành kinh tế. Ảnh: T.H

Thuế mới - Kinh tế báo chí sẽ "dễ thở" hơn

ICTnews - Kinh tế báo chí có thể “dễ thở” hơn với những quy định mới đang được Bộ Tài chính trình xin ý kiến Thủ tướng Chính phủ, nhưng có phát triển hơn không thì không chỉ phụ thuộc vào duy nhất văn bản này.

Báo chí bớt thiệt thòi!

“Báo chí đang phải đóng thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) cao nhất trong các ngành kinh tế”, đó là khẳng định của ông Nguyễn Anh Tuấn, TBT báo Đầu tư. Theo phân tích của ông Tuấn, với mức thuế suất 25% như các lĩnh vực khác, trong phần thu nhập chịu thuế TNDN của các cơ quan báo chí lại chỉ được khấu trừ 1 lần lương cơ bản theo hệ số lương Nhà nước ban hành vào chi phí hợp lý. Hơn thế, hoạt động quảng cáo là nguồn thu để cơ quan báo chí bù đắp những chi phí từ làm báo lại bị tách ra và coi là doanh thu ngoài hoạt động báo chí. Vì thế, nếu so sánh về cách tính thu nhập chịu thuế, báo chí là lĩnh vực phải chịu thiệt thòi nhiều nhất.

Dự thảo Thông tư hướng dẫn về thuế GTGT và thuế TNDN đối với các cơ quan báo chí đang được Bộ Tài chính hoàn chỉnh được cho là đã giải quyết được bất cập lớn này. Theo đó, trong chi phí hợp lý có nguồn gốc từ tiền lương tiền công, các báo được phép hạch toán theo mức chi trả thực tế trên cơ sở hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể khi có chứng từ hợp lệ.

“Cái mà Bộ Tài chính đưa ra đang được các báo ủng hộ đó là việc tính đúng, tính đủ chi phí trước khi tính doanh thu phải chịu thuế TNDN. Nếu tính đầy đủ thì phần thuế mà các cơ quan báo chí phải nộp cũng sẽ không phải là cao”, ông Hoàng Hữu Lượng, Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ TT&TT) cho biết. Theo ông Lượng, trước đây có sự tách biệt giữa doanh thu quảng cáo và doanh thu bán báo, khi hạch toán mảng quảng cáo bị tính 25% thuế thu nhập trên tổng giá trị hợp đồng sau khi trừ chi phí hoa hồng theo quy định, mảng phát hành báo lại hầu như luôn không có lãi, thậm chí lỗ lớn lại không được bù trừ, trong khi đó quảng cáo vẫn là một phần công việc phục vụ cho làm báo.

Ông Lượng cũng cho biết, theo phản ánh từ các báo thì những nội dung của thông tư này đã làm lợi cho báo chí rất nhiều, đặc biệt là nguyên tắc được dùng thu nhập từ hoạt động quảng cáo để bù đắp chênh lệch chi lớn hơn thu (nếu có) của hoạt động báo chí trước khi xác định thu nhập tính thuế TNDN.

“Có người thắc mắc với tôi là con số 25% tại sao không đề nghị hạ xuống. Nhưng theo tôi, vấn đề thuế TNDN của các cơ quan báo chí không phải ở con số này mà là 25% của cái gì, tức là phải giảm phần thu nhập phải chịu thuế. Vì thế, cách tháo gỡ là tính đúng, tính đủ, được trừ hết các khoản chi phí mà cơ quan báo chí cần chi”, ông Lượng phân tích.

Như vậy, với cách tính mới này, có thể sẽ có báo không còn phải nộp thuế TNDN nữa ngay cả khi có doanh thu từ quảng cáo, nếu sau khi bù trừ phần lỗ từ phát hành báo, doanh thu vẫn tiếp tục âm.

Tác động không đồng đều

Văn bản mới cũng đặt ra kỳ vọng đối với các cơ quan báo chí trong việc có nguồn để nâng cao mức nhuận bút chi trả cho các bài viết bởi quy định về hệ số nhuận bút hiện nay cho phép trả rất cao. Tuy nhiên, hiện giờ ngay cả những báo có nguồn lớn cũng không chi trả được mức cao nhất bởi khống chế của quỹ nhuận bút. “Thực tế hệ số nhuận bút là quá tốt rồi nhưng khống chế quỹ nhuận bút dưới 100.000 bản thì chỉ được chi 5% doanh thu, trên mức đó được chi 10% là không hợp lý. Vấn đề là đã đưa ra khung nhuận bút thì cứ cho phép các báo căn cứ vào khung đó để chi. Theo đó, nhuận bút một cái tin thấp nhất là 10% lương cơ bản, cao nhất là 100% lương cơ bản, ngoài ra còn được thưởng thêm 100% do tính chất tin được thực hiện như thế nào, tin hội nghị khác, tin đưa về phòng chống cháy rừng, lũ lụt khác”, ông Lượng đề xuất.

Ngoài ra, ông Lượng cho biết thêm, trong thực tế, nguồn để chi trả nhuận bút của các cơ quan báo chí đã được quy định khá mở; theo đó, báo chí có thể lấy từ nguồn thu từ quảng cáo, làm kinh tế phụ... Việc khống chế quỹ nhuận bút xuất phát từ thực tế có rất nhiều cơ quan báo chí còn phụ thuộc vào ngân sách Nhà nước và chỉ khuyến khích những đơn vị làm ăn tốt bằng việc quy định tỷ lệ trích cao hơn. Hơn thế, với hệ thống báo Đảng, cũng tùy theo điều kiện kinh tế địa phương mà nguồn quỹ dành cho nhuận bút có thể cao thấp khác nhau, chứ không chỉ hoàn toàn phụ thuộc vào việc hạch toán lỗ, lãi của đơn vị. Chẳng hạn báo Nghệ An được ngân sách địa phương chi nhuận bút tới 12 triệu đồng/số nhưng tại Lạng Sơn, quỹ nhuận bút chỉ là 2 triệu đồng.

Vì vậy, theo ông Lê Văn Tòa, TBT báo Lâm Đồng, những quy định mới về cách tính thu nhập chịu thuế TNDN đối với cơ quan báo chí đang được Bộ Tài chính xây dựng sẽ có tác động ở mức độ khác nhau với những tờ báo khác nhau, nơi có nguồn thu cao, nguồn thu đó xuất phát từ chính các hoạt động của cơ quan báo chí đó (chứ không không phải nguồn hỗ trợ của cơ quan chủ quản) sẽ có tác động mạnh hơn.

Với những nhận định trên, văn bản mới về thuế TNDN của Bộ Tài chính xem ra vẫn chỉ là sự mong chờ của các tờ báo lớn, những đơn vị có kinh tế báo chí phát triển mạnh. Và cơ chế mới này có thể tạo nên một xu hướng cạnh tranh mạnh mẽ hơn giữa các báo trong thu hút phóng viên bằng mức nhuận bút “ngất ngưởng”.

Hồng Minh

Đọc toàn bộ bài viết trên báo Bưu điện Việt Nam số 102 ra ngày 25/8/2010