Sách điện tử - triển vọng mới cho ngành xuất bản 

ICTnews - Với sự phát triển như vũ bão của công nghệ điện tử, kỹ thuật số,thiết bị cá nhân như Iphone, Ipad, Kindle, smartphone… đã làm cho cán cân thị phần sách điện tử trên thế giới đang có sự thay đổi lớn.

Ở Việt Nam, tuy chỉ manh nha trong vài năm trở lại đây nhưng cũng đang mở ra nhiều triển vọng mới cho ngành xuất bản.

Thế giới: Thị phần sách điện tử tăng mạnh

Bà Nguyễn Thị Mỹ Loan, Phó Giám đốc Công ty FAHASA cho biết, theo thống kê, năm 2004 doanh số sách điện tử trên thế giới đạt 646 triệu USD, chỉ chiếm 6,4% thị phần. Tuy nhiên, 5 năm sau, tức năm 2009, con số đó đã chạm ngưỡng 1,5 tỷ USD và đến năm 2010 đã đạt mức 1,8 tỷ USD. Dự tính đến năm 2013, doanh số sách điện tử sẽ đạt 3,2 tỷ USD và đến năm 2014, sẽ là 3,8 tỷ USD, chiếm khoảng 53%, tức hơn một nửa thị phần sách thế giới.

Ở từng quốc gia riêng lẻ, mức tăng trưởng của thị phần sách điện tử cũng rất ấn tượng. Theo số liệu báo cáo từ 12 nhà xuất bản chính của Mỹ, doanh số sách điện tử quý I/2009 của nước này là 53,5 triệu USD thì đến quý I/2010 đã là 165 triệu USD, tăng gấp 3 lần so với quý I năm trước. Riêng ở Hàn Quốc, năm 2009 doanh số sách điện tử đạt 132,3 triệu USD, năm 2010, đạt 197,5 triệu USD. Dự kiến năm 2011 đạt 289,1 triệu USD và đến năm 2013 đạt 583,8 triệu USD, tức gấp 3 lần 2010.

Một thống kê khác của Hãng bán lẻ trực tuyến Amazon cho thấy, vào tháng 7/2010, cứ 100 cuốn sách in bán ra thì có 143 cuốn sách điện tử bán ra tương ứng. Song song đó, lượng thiết bị đọc sách điện tử bán ra trên phạm vi toàn cầu trong năm 2010 đã tăng 79,8% so với năm 2009, đánh dấu một bước đột phá mới của sách điện tử so với sách giấy truyền thống.

Điểm qua một vài con số đủ để minh chứng rằng, chỉ khoảng trong vòng 10 năm trở lại đây, cục diện sách trên thế giới đã bắt đầu có sự chuyển hướng rõ nét với lợi thế cạnh tranh đang nghiêng về sách điện tử.

Việt Nam: Sách điện tử có nhiều cơ hội

Ở Việt Nam hiện nay, thị trường thương mại điện tử gồm phân phối trực tuyến và sách điện tử vẫn còn rất khiêm tốn, trong khi mảng sách in vẫn còn phát triển mạnh nên cán cân thị phần đang nghiêng hẳn về sách in. Mặc dù chưa có một số liệu thống kê cụ thể về thị phần của hai loại sách này, tuy nhiên, với khả năng kết nối vô hạn của kỹ thuật số cũng như việc bùng nổ kết nối trực tuyến với các mạng xã hội, rất có thể sẽ xảy ra hiện tượng lội ngược dòng về việc phân chia lại thị phần trong 5 - 10 năm tới.

Có thể nói, sự phát triển của sách điện tử ở Việt Nam sau một quá trình tự phát và kinh doanh nhỏ lẻ nay đã hướng đến việc nâng tầm và chuyên môn hóa. Minh chứng là ngoài các đơn vị như Vinabook.com (phát hành sách trực tuyến) và Công ty Lạc Việt (cung cấp sách điện tử), cuối tháng 4/2011, Công ty Vinapo cũng đã giới thiệu Hệ thống phân phối sách điện tử toàn cầu Alezaa do Vinapo xây dựng. Ông Trần Xuân Phương, Tổng Giám đốc Công ty Vinapo cho biết, chỉ trong một thời gian ngắn, Vinapo đã xúc tiến ký kết hợp đồng phân phối độc quyền sách điện tử cho không dưới 300 tác phẩm của gần 70 tác giả.

Theo bà Nguyễn Thị Mỹ Loan, sách điện tử có rất nhiều lợi thế. Đối với tác giả, họ không phải lo lắng về chi phí xuất bản và số lượng in ấn, không phải thuê gian hàng, tốn chi phí vận chuyển. Đối với độc giả, nội dung sách đa dạng, giá cả phải chăng, lại có nhiều thiết bị giúp họ đọc sách thoải mái như đọc sách in. Vì thế, trong một tương lai gần, thị trường sách điện tử sẽ rất sôi động ở Việt Nam.

Tuy nhiên, do thị trường sách điện tử còn khá mới mẻ nên khó khăn lớn nhất chính là vấn đề thương thảo hợp đồng mua bán bản quyền với những điều khoản về nội dung số giữa đối tác giữ bản quyền và công ty phân phối sách. Ngoài ra, nhiều khách hàng vẫn chưa quen với thiết bị hỗ trợ đọc, trong khi các thiết bị này lại có mức giá khá cao so với thu nhập của khách hàng có độ tuổi từ 20-35.

Đứng ở góc độ quản lý, ông Nguyễn Kiểm, Cục trưởng Cục Xuất bản (Bộ TT&TT) nhận định, ở nước ta, sách điện tử chỉ mới đang trong giai đoạn đầu của sự phát triển. Thế nên, cần phải sớm đưa luật pháp của nước ta tiến kịp với sự phát triển của CNTT và nhu cầu đọc sách trên Internet. Hiện ngoài việc hoàn thiện thông tư liên tịch trong hoạt động xuất bản, Bộ TT&TT đang triển khai xây dựng dự thảo Nghị định của Chính phủ về xuất bản, phát hành xuất bản phẩm trên mạng Internet và các thiết bị kỹ thuật số để trình Thủ tướng Chính phủ cuối năm nay. Bởi nếu chậm trễ, sẽ không theo kịp xu thế phát triển chung của thế giới.

Theo ghi nhận của phóng viên báo BĐVN, hiện các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực này đang có kế hoạch chuyển dần một số đề tài, tựa sách sang sách điện tử để phục vụ độc giả.

Ngô Ngãi

Bài đăng trên báo Bưu điện Việt Nam số 85