Các phóng viên phỏng vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính Vũ Văn Ninh. Ảnh TTXVN.

Nhà báo - Trung thực & dũng cảm

ICTnews - Cuộc sống khó khăn không phải là cái cớ để nhà báo tự dối mình, buộc phải viết và nói những điều mà mình không tin.

Hơn một năm rưỡi qua, tình hình lạm phát cao, tiếp đó là sự suy giảm kinh tế đã có tác động mạnh đến nhiều mặt đời sống của đất nước và xã hội ta. Ngành nào, nghề nào cũng phải đương đầu với nhiều thách thức mới. Ngành báo, nghề báo cũng như vậy.

Chỉ riêng về mặt kinh tế, các cơ quan báo chí, nhất là báo in đều đứng trước sức ép lớn: giá vật tư và chi phí đầu vào cao, giá thành tăng nhưng giá bán không tăng kịp, nhu cầu và sức mua của bạn đọc giảm sút. Việc làm kinh tế báo, nhất là làm quảng cáo và các hoạt động dịch vụ khác trở nên khó khăn hơn. Trong khi đó, các nhiệm vụ về thông tin, tuyên truyền, giáo dục chính trị và tư tưởng, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc vẫn có những đòi hỏi cao. Một số nhà báo tâm sự: Thời buổi này mà cứ viết theo đường ngay lối thẳng thì ít người đọc. Còn muốn cho hấp dẫn, lôi cuốn thì tránh sao khỏi sự “lăn tăn” và các hình thức giật gân, câu khách. Có hai nỗi lo canh cánh bên lòng. Một là lo “bị thổi còi” về nội dung, hai là lo “hỏi thăm sức khỏe” về việc làm ăn kinh tế.

Sự thật, trong năm 2008, đã có tới 6 cơ quan báo chí bị Bộ TT&TT xử lý cảnh cáo; 15 nhà báo, trong đó có 6 người là lãnh đạo cơ quan báo chí bị thu hồi thẻ nhà báo; 65 trường hợp của 41 cơ quan báo chí, 4 tổ chức và một cá nhân bị xử lý vi phạm hành chính, chưa kể những trường hợp bị nhắc nhở, phê bình. Nhưng nếu bình tĩnh xem xét thì những trường hợp bị xử lý đều xuất phát từ chỗ thông tin sai sự thật, vi phạm Luật Báo chí và đạo đức nghề nghiệp. Những trường hợp đó hoàn toàn không dính dáng đến những hoạt động khó khăn của nhà báo trong điều kiện kinh tế suy giảm, cũng như những nỗ lực của cơ quan báo chí làm kinh tế một cách chính đáng và không vi phạm pháp luật.

Theo lẽ thông thường, về mặt nội dung báo chí, vào lúc kinh tế xã hội gặp nhiều thuận lợi, viết và nói bao giờ cũng dễ dàng hơn là lúc kinh tế khó khăn suy giảm. Đề cập chính diện bao giờ cũng dễ dàng hơn là động chạm đến những mặt nhạy cảm. Biểu dương các điển hình tiên tiến và nhân tố tích cực bao giờ cũng thuận lợi hơn là bóc trần và phê phán các hành vi tiêu cực. Về mặt kinh tế báo, lúc kinh tế phát đạt, các doanh nghiệp đều có nhu cầu cao về quảng bá hình ảnh thông qua các kênh truyền thông, nên báo chí cũng dễ dàng nhận được các yêu cầu về quảng cáo, tài trợ, viết bài giới thiệu về họ, còn lúc kinh tế khó khăn thì hoàn toàn ngược lại.

Tuy nhiên, cũng có một cách nhìn nhận khác. Xưa nay, báo chí cách mạng phát triển không chỉ trong điều kiện thuận lợi mà cả trong hoàn cảnh khó khăn. Và càng khó khăn, báo chí càng thể hiện rõ bản lĩnh, tinh thần cách mạng và tính chiến đấu của mình.

Công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, trong đó đặc biệt là cuộc đấu tranh chống lạm phát và suy giảm kinh tế của ta từ đầu năm 2008 đến nay đòi hỏi sự đồng tâm, nhất trí và quyết tâm cao của Đảng, Nhà nước và nhân dân. Những chủ trương lớn có tính quyết sách và hệ thống giải pháp mà Đảng và Nhà nước nêu lên là đúng đắn. Với vai trò tiếng nói của Đảng, của các cơ quan Nhà nước, các tổ chức chính trị, xã hội đồng thời là diễn đàn của nhân dân, báo chí cách mạng của ta có trách nhiệm góp phần đưa các chủ trương, chính sách và giải pháp ấy vào cuộc sống, vực dậy nền kinh tế, tạo nên một bước chuyển mới. Điều mà các nhà báo cần tỏ rõ lúc này là những phẩm chất cao quý trong đạo đức nghề nghiệp, nâng cao tính trung thực và lòng dũng cảm.

Trung thực và dũng cảm để nhận biết tình hình một cách khách quan, chân thật, dám nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng cả 2 mặt thuận lợi và khó khăn, cơ hội và thách thức, phân biệt giữa cái đúng và cái sai, cái tốt và cái xấu, cái gì cần ủng hộ, cái gì cần phản đối.

Trung thực và dũng cảm để trong khi hết lòng phấn đấu cho việc thực hiện các chủ trương và chính sách của Đảng và Nhà nước, lại biết nhìn nhận cả những mặt hạn còn hạn chế, thông qua thực tiễn thi hành để phát hiện khuyết điểm và tồn tại, nêu lên những kiến nghị bổ sung và sửa đổi, làm tốt vai trò phản biện xã hội.

Trung thực và dũng cảm phải được thể hiện cả trong việc biểu dương đúng các điển hình và nhân tố tích cực đi đôi với việc vạch trần và phê phán đúng các hành vi tiêu cực.

Trung thực và dũng cảm để trong khi “làm kinh tế” cho báo, nhất thiết phải làm đúng luật pháp, không để bị đồng tiền và của cải vật chất cám dỗ. Không vì câu khách mà chạy theo các thị hiếu tầm thường, hạ thấp chất lượng thông tin và giáo dục.

Cuộc sống khó khăn không phải là cái cớ để nhà báo tự dối mình, buộc phải viết và nói những điều mà mình không tin, đưa ra những nhận xét mà tự mình cũng thấy là không đúng sự thật.

Nhà báo Hà Đăng

Đọc toàn bộ bài viết trên báo Bưu điện Việt Nam số 73 ra ngày 19/6/2009.