Người dân phải trèo lên mái nhà để tránh lũ. Ảnh: A.Q

Làm phóng sự phát thanh trong cơn lũ bằng điện thoại

ICTnews - Nhớ lại năm trước, trận mưa lớn đêm 25, ngày 26/9/2008 đã làm 3 huyện miền núi Ba Chẽ, Bình Liêu và Tiên Yên của tỉnh Quảng Ninh xảy ra lũ lớn và bị cô lập hoàn toàn khiến đời sống của nhân dân các dân tộc ở 3 huyện đều gặp khó khăn.

Sau trận lũ đó, đoàn cán bộ Phòng GD&ĐT huyện Đông Triều chúng tôi đã chuyển những món quà đầy tình nghĩa của CBGV và học sinh huyện Đông Triều cùng chung tay góp sức đến các phòng GD&ĐT huyện Bình Liêu và Tiên Yên để khắc phục hậu quả trận lũ.

Ra đến Tiên Yên, chúng tôi được nghe kể lại: Sáng hôm đó, cả thị trấn Tiên Yên và một số xã lân cận đã ngập chìm trong biển nước. Mưa lũ làm mất điện toàn bộ thị trấn và nhiều xã trong huyện, nhiều phương tiện giao thông bị tắc lại ở hai đầu thị trấn, cơn lũ cuốn trôi đi ra biển nhiều tài sản của một số hộ dân. Ước tính có khoảng 800 ngôi nhà ở thị trấn Tiên Yên, các xã Yên Than và Tiên Lãng bị ngập trong nước từ 1-2m, các điểm trường học lẻ nằm ở các thôn, bản trong địa bàn xã Yên Than bị sập đổ và cuốn trôi hết, 620 ha đầm nuôi trồng thủy sản đều bị ngập trắng, chủ yếu ở xã Hải Lạng. Cho đến 16h30 ngày 26/9/2008, khu vực Tiên Yên vẫn còn mưa to, nước ngập đến tầng 2 nhà dân. Tại đê Chảy Mùi ở xã Đông Hải bị nước tràn qua cao đến 1,2m. Sau trận lũ đó, tổng thiệt hại toàn huyện lên đến hàng ngàn tỉ đồng. Vậy mà chương trình thời sự ngay buổi trưa ngày 26/9/2008, Đài PT-TH Quảng Ninh đã kịp thời có ngay một phóng sự phát thanh 5 phút về tình hình vùng lũ chuyển đến thính giả.

Để có được bản tin "hot" đó, chiếc điện thoại di động - phương tiện tác nghiệp duy nhất của Nguyễn Tuấn Điệp, phóng viên trẻ của Đài TH-TH huyện Tiên Yên đã đưa được thông tin từ vùng lũ dữ đến được Ban Biên tập của PT-TH tỉnh để làm chương trình, kịp thời chuyển thông tin đến với công chúng. Trò chuyện với chúng tôi, anh phóng viên trẻ kể: Vào khoảng 5h sáng ngày 26/9/2008, khi nhiều người dân của thị trấn Tiên Yên vẫn còn chìm sâu trong giấc ngủ thì ở các đường phố nước đã cuồn cuộn dâng cao… Thanh niên chúng tôi lúc đó vừa phải chuyển đồ đạc trong nhà lên cao, vừa phải đưa trẻ em, người già trong khu phố đến vị trí an toàn gần nhất. Lúc này, nước mỗi lúc một dâng cao, dòng nước xoáy hung dữ, đỏ ngòm như muốn nuốt tất cả những gì còn sót lại.

 

Lũ đã làm ngập nhiều tuyến đường tại thị trấn Tiên Yên. Ảnh: M.Q

Sau khi tìm được địa điểm tránh lũ, tôi cũng đã không quên nhiệm vụ là thông tin về cho các đồng nghiệp của tôi ở Báo Quảng Ninh và Đài PT-TH Quảng Ninh. Tôi đã thực hiện ngay một phóng sự phát thanh 5 phút để chuyển nhanh về Đài PT-TH tỉnh trong một điều kiện vô cùng khó khăn: không máy ghi âm, không có giấy bút, phương tiện tác nghiệp duy nhất chỉ là chiếc điện thoại di động của cá nhân. Tuy nhiên, lúc ấy do ảnh hưởng của mưa to, nên sóng điện thoại di động cũng bị chập chờn, lúc có, lúc không cho nên tất cả công đoạn từ miêu tả, phỏng vấn trong phóng sự đòi hỏi phải rất nhanh.

Cũng do tâm lý quá hồi hộp và lo lắng, nên có lúc tôi đã xử lí tình huống còn rất lúng túng. Chẳng hạn như khi tôi đang nói vào điện thoại truyền về đài tỉnh: "Thưa quý vị và các bạn! Nước đang mỗi lúc một dâng cao, người dân của thị trấn Tiên Yên đang làm những gì có thể để đối chọi với cơn lũ…" thì dưới dòng nước lũ có một người mặc quân phục đang dùng chiếc phao cứu nạn đến chỗ gần mọi người, tôi nhận ra đó là lực lượng cứu nạn-cứu hộ đang triển khai nhiệm vụ trong vùng lũ, song quên mất là mình đang dẫn, tôi liền gọi với: "Anh ơi, làm ơn giúp em tý". Anh bộ đội cho chiếc phao quay lại rất nhanh chỗ tôi và nói: "Lên phao đi, cẩn thận bám chặt vào phao nhé". Tất cả những diễn biến ấy đều lọt vào "máy ghi âm" của trung tâm kỹ thuật đài tỉnh… Sau một phút lúng túng, không biết nên xử lí tiếp thế nào cho cái phóng sự đang làm dở, tôi nhanh trí cầm chiếc điện thoại đi động lên nói tiếp: "Vâng, trước mặt chúng tôi là một chiến sĩ bộ đội đang thực hiện công việc cứu nạn. Xin chào anh, anh có thể cho thính giả của Đài PT-TH Quảng Ninh biết tình hình người dân của khu phố sống ở dọc tuyến mà anh đi qua…"

Cũng vì bị phỏng vấn quá bất ngờ nên giọng của anh bộ đội đó cũng rất run, phải mất một lúc lúng túng anh mới có thể kể sơ qua tình hình… Chương trình thời sự buổi trưa hôm đó của Đài PT-TH Quảng Ninh phát đi phóng sự này. Ngay lập tức, tất cả bạn bè, người thân ở khắp mọi nơi gọi đến cho tôi để động viên, chia sẻ cũng như cảm thông với nhũng khó khăn của người dân vùng lũ. Nhiều Việt kiều quê ở Tiên Yên hiện đang sinh sống ở nước ngoài nhận được thông tin trên từ các phương tiện truyền thông đều đã có những hoạt động từ thiện quyên góp để gửi về giúp đỡ bà con ở quê hương khắc phục hậu quả trận lũ đó.

Trong điều kiện làm việc thật sự vất vả như vậy và quá sức tưởng tượng về công việc so với làm báo hàng ngày, song trong những khó khăn đó, đặc biệt là khoảnh khắc sau lần chỉ tác nghiệp bằng chiếc điện thoại di động cũng đã giúp cho anh phóng viên trẻ có thêm nhiều kinh nghiệm để tiếp tục theo đuổi nghề báo.

 - Vâng, nếu như hôm đó mà không có mạng điện thoại di động để sử dụng thì tôi cũng đành chịu bó tay… Sau lời cảm ơn về câu chuyện làm báo trong lũ thu hút người cùng có mặt chú ý, Nguyễn Tuấn Điệp đã khẳng định với chúng tôi như vậy.

Nhớ lại hơn ba chục năm về trước, những ngày tôi còn công tác ở ngành giáo dục huyện Ba Chẽ, khi ấy, các nhà báo đi vào huyện được cũng đã là khó khăn. Nếu có tin tức gì thi ghi chép vào sổ và lại lặn lội đi bộ ra quốc lộ 18A để đón xe mang tin tức về tòa soạn. Cho đến thời kỳ có máy fax ở bưu điện huyện cũng đã là hiện đại để các nhà báo chuyển tin tức được ngay về tòa soạn. Ngày nay, từ những năm đầu của thế kỉ XXI, khi được tiếp cận và sử dụng dịch vụ VNN 1269 chúng tôi đã thấy hiện đại. Tiếp theo với Internet băng thông rộng ADSL, chúng tôi đã được chứng kiến các phóng viên và biên tập của báo điện tử có khi có mặt trước 1 sự kiện quan trọng của địa phương đã đưa ngay được thông tin đó cùng ảnh, kể cả video clip lên trang báo trên mạng Internet. Đồng thời, sự phát triển của VNPT những năm qua theo chiến lược đã đưa các vùng miền núi xa xôi, nông thôn gần lại với trung tâm tỉnh bởi điện thoại di động, Internet… và không xa nữa với "Chiến lược cất cánh" giai đoạn 2011-2020 của VNPT thì hạ tầng BCVT và CNTT của chúng ta sẽ đạt các chỉ tiêu về mức độ sử dụng dịch vụ tương đương với mức bình quân của các nước công nghiệp phát triển.

Trong tương lai CNTT&TT, Internet sẽ được ứng dụng sâu rộng trong mọi lĩnh vực kinh tế, văn hóa, chính trị… thúc đẩy nền kinh tế đất nước, nâng cao chất lượng lao động, nâng cao đời sống cho người dân, đưa Việt Nam vượt qua khó khăn, thách thức, góp phần "sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển; tạo nền tảng đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại, thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức". Và khi ấy, công nghiệp CNTT&TT sẽ phấn đấu trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Một số sản phẩm công nghiệp quan trọng trong lĩnh vực điện tử phần cứng, phần mềm đạt trình độ nhóm nước phát triển trên thế giới.

Được biết, CNTT&TT Việt Nam đã đặt mục tiêu đến năm 2020 sẽ đạt trình độ tiên tiến trong các nước Asean, tạo tiền đề cho phát triển kinh tế tri thức và xã hội thông tin. Hạ tầng BCVT và CNTT đạt các chỉ tiêu về mức độ sử dụng dịch vụ tương đương với mức bình quân của các nước công nghiệp phát triển.

Và khi ấy, chuyện làm báo bằng chiếc điện thoại di động của Nguyễn Tuấn Điệp sẽ lại là chuyện đã cũ với các nhà báo trẻ. Bởi điều mà mọi người đều phải khẳng định rằng: thông tin liên lạc càng phát triển nhanh và hiện đại sẽ thúc đẩy nền kinh tế đất nước phát triển, nâng cao chất lượng lao động và nâng cao đời sống cho nhân dân Việt Nam…

Lưu Giới

Tác phẩm đoạt giải Nhì thứ nhất Cuộc thi “thông tin và cuộc sống"

Đọc toàn bộ bài viết trên báo Bưu điện Việt Nam số tháng 2/2010.