Xử lý vi phạm bản quyền trên Internet:

Cần phối hợp liên ngành

ICTnews - Quy trình xử lý những vi phạm bản quyền trên môi trường mạng đang được liên Bộ TT&TT và VH-TT&DL khẩn trương hoàn thiện trong một thông tư liên tịch, dự kiến sẽ hoàn chỉnh trong tháng 7/2011.

Cấp nào tiếp nhận khiếu nại?

Trong nghiên cứu của mình, Cục Bản quyền tác giả (Bộ VH-TT&DL) đưa ra 3 mô hình giải quyết các vi phạm về bản quyền đang được áp dụng trên thế giới. Ở các nước phát triển theo xu hướng “xã hội tự điều chỉnh”, quyền định đoạt được giao cho chính các bên có liên quan hoặc giao cho doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian (ISP). Tuy nhiên, mô hình cho các nước có trình độ phát triển thấp hơn là giao cho một cơ quan có thẩm quyền xử lý.

Theo ông Lưu Vũ Hải, Cục trưởng Cục quản lý PTTH-TTĐT (Bộ TT&TT), trong môi trường pháp lý của VN hiện nay, nếu để cho doanh nghiệp quyết định thì rõ ràng tính pháp lý là không cao và rất dễ để yếu tố “thị trường” tác động làm cho quyết định của doanh nghiệp không thể có đủ độ khách quan đối với các đối tượng được điều chỉnh. Vì vậy, việc xác định vi phạm có hay không và xử lý vi phạm cần được giao cho một đơn vị chức năng đó là cơ quan thanh tra. Hơn thế, môi trường mạng có phạm vi toàn quốc vì vậy chắc chắn phải do thanh tra cấp Bộ làm đầu mối, tùy theo tính chất của từng vụ việc phát sinh có thể phân cấp cho địa phương.

Ông Nguyễn Đình Toàn, Thanh tra Bộ TT&TT thì cho rằng, việc giao quyền xử lý khiếu nại vi phạm cho các ISP trong điều kiện của VN là không phù hợp bởi quyền lợi của các ISP luôn gắn chặt với doanh nghiệp cung cấp nội dung thông tin số, do đó khó có được một quyết định khách quan. Vì vậy, cơ quan thực hiện việc này phải là thanh tra cấp Bộ.

Ngành nào xử lý hiệu quả hơn?

Theo phân cấp thẩm quyền QLNN hiện nay, các vấn đề về bản quyền tác giả và quyền liên quan thuộc phạm vi quản lý của Bộ VH-TT&DL, việc cấp phép đối với các đơn vị cung cấp nội dung, cung cấp dịch vụ mạng và dịch vụ nội dung thuộc thẩm quyền Bộ TT&TT. Theo Thứ trưởng Bộ TT&TT Đỗ Quý Doãn, đây chính là lý do đòi hỏi những vi phạm về bản quyền tác giả và quyền liên quan trên môi trường mạng phải có sự kết hợp 2 Bộ. “Tuy nhiên ai là người có quyền định đoạt khi có vi phạm xảy ra, đơn vị nào sẽ xử lý hiệu quả hơn và việc phân chia trách nhiệm thế nào giữa 2 Bộ là vấn đề quan trọng cần được phân định rõ tại thông tư này”, Thứ trưởng Đỗ Quý Doãn yêu cầu.

Theo Ban soạn thảo, thông tư liên tịch này chủ yếu tập trung vào việc xây dựng một quy trình xử lý nhanh khi có vi phạm bản quyền trên môi trường mạng và quy định trách nhiệm và quyền của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian trong quá trình xử lý vi phạm. Với mục tiêu chính là “xử lý nhanh”, việc lựa chọn đơn vị có quyền tiếp nhận các khiếu nại cũng như xử lý vi phạm có phần lợi thế thuộc về thanh tra Bộ TT&TT.

Ông Lưu Vũ Hải cho rằng, cần xem xét bối cảnh tổng thể: đối tượng chịu sự điều chỉnh của lĩnh vực này gồm đơn vị cung cấp dịch vụ nội dung, đơn vị cung cấp dịch vụ Internet. Hiện nay Bộ TT&TT cấp phép cho các đơn vị này nên rõ ràng sẽ có hiệu lực xử lý cao hơn.  

Đồng tình với quan điểm này, ông Lý Bá Toàn, Phó Cục trưởng Cục Xuất bản cũng cho rằng, hiện có tới 80% những khiếu nại về bản quyền xuất bản được gửi tới Bộ TT&TT. “Hiện nay theo phân cấp thì Cục Bản quyền tác giả, Bộ VH-TT&DL là đơn vị quản lý về mặt bản quyền, nhưng cấp giấy phép đối với lĩnh vực xuất bản lại do Bộ TT&TT. Từ thực tiễn QLNN cho thấy để bảo đảm tính hiệu quả, thì việc xử lý vi phạm nhanh nhất chính là phải từ đơn vị cấp giấy phép. Việc xử lý sẽ phối hợp giữa Bộ TT&TT và Bộ VH-TT&DL, xử phạt như thế nào là giữa 2 Bộ, nhưng để xử lý ngay, nhanh nhất thì nên phân cho Bộ có ưu thế về công nghệ sẽ cho hiệu quả và hiệu lực cao hơn”, ông Toàn phân tích.

Cũng thừa nhận hạn chế và khó khăn của mình trong việc xử lý các vi phạm bản quyền trên mạng Internet, đại diện Thanh tra Bộ VH-TT&DL cho biết, Bộ này đã thực hiện việc thu thập chứng cứ để xác minh hành vi đó có vi phạm hay không và ra quyết định xử lý khá nhiều vi phạm, trong đó có yêu cầu gỡ bỏ các nội dung vi phạm khỏi môi trường mạng. “Tuy nhiên, thực tế là có không ít nhà cung cấp nội dung không chịu thực hiện yêu cầu này. Hơn thế, việc kiểm soát vấn đề họ có tháo gỡ hay không thì quả thực thanh tra Bộ VH-TT&DL còn rất lúng túng”, đại diện Thanh tra Bộ VH-TT&DL nói.

Ông Vũ Ngọc Hoan, Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả (Bộ VH-TTDL) cũng cho rằng, mặt lợi thế của Bộ TT&TT trong xử lý các vi phạm về bản quyền trong môi trường mạng đó là thẩm quyền cấp phép các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này cũng như năng lực về công nghệ. “Điểm mấu chốt ở đây là phải xử lý nhanh, do đó nên có sự phối hợp giữa 2 Bộ để tận dụng năng lực của cả 2 bên”, ông Hoan cho biết.

Hồng Minh

Bài đăng trên báo Bưu điện Việt Nam