Báo chí Việt Nam đã phủ sóng khắp thế giới

ICTnews - Trên nhiều mặt trận, báo chí vẫn được coi là công cụ hữu hiệu để định hướng dư luận, đấu tranh chống các luận điệu sai trái, tiêu cực.

Phóng viên báo BĐVN đã có cuộc trao đổi với ông Lê Nghiêm, Cục trưởng Cục Thông tin đối ngoại (Bộ TT&TT) về những vấn đề đặt ra cho báo chí trong việc tuyên truyền đối ngoại.

Thưa ông, có thể đánh giá thế nào về việc tuyên truyền thông tin đối ngoại qua công cụ báo chí thời gian qua ?

Trong những năm vừa qua, báo chí làm đối ngoại có những kết quả tốt, tạo bước đột phá ngoạn mục. Đặc biệt, báo mạng Internet là phương tiện hữu hiệu nhất trong 10 năm qua. Thế giới biết đến Việt Nam nhanh nhất, hiệu quả nhất cũng chính là hệ thống báo mạng. Có thể khẳng định, chưa bao giờ người Việt ở nước ngoài có thể đọc về đất nước mình nhiều như thế. Sự tiếp cận thông tin của người dân trong và ngoài nước đã gần như ngang nhau. Báo giấy có thể không đọc, truyền hình có thể không xem, đài tiếng nói có thể không nghe, nhưng không ngày nào người ta lại không đọc báo mạng, nhất là giới trẻ. Cách đây 10 năm, khi tờ Nhân dân điện tử ra đời, tôi nhận thấy rõ sự cảm động, sung sướng đến rơi nước mắt của người Việt ở nước ngoài khi được đọc thông tin trong nước, nhưng bây giờ điều đó lại là bình thường. Đó là bước tiến lớn của báo chí làm công tác đối ngoại, thể hiện hiệu quả tuyên truyền đối ngoại của loại hình báo chí thứ 4, tổng hợp tin tức của tất cả các loại hình khác, đưa ra bên ngoài rất nhanh, rất nhiều, rất sâu và rất nhiều chiều.

Cùng với đó là vai trò của truyền hình. Chúng ta đã có kênh VTV4 rất thành công và mang lại hiệu quả tích cực trong khoảng 5 năm trở lại đây. Việt kiều ở khắp nơi trên thế giới đều xem VTV4 hàng ngày mặc dù vẫn có chút hạn chế về kỹ thuật đường truyền, độ bao phủ chưa khắp và phải kể tới cả sự kỳ thị của dân bản địa do lịch sử để lại đã cản trở người Việt ở nước ngoài tiếp cận với kênh truyền hình này. Mới đây cũng đã có thêm kênh VTC10 tập trung nhiều vào lĩnh vực giải trí, thể thao, văn hoá... nên phần nào dễ được chấp nhận hơn. Bộ TT&TT với chức năng là cơ quan QLNN trong lĩnh vực thông tin đối ngoại cũng đã đầu tư cho đề án vtc.com.vn đưa 12 kênh truyền hình, 4 kênh phát thanh để xem trực tiếp trên mạng Internet. Đây là bước tiến lớn nhưng kênh này có hạn chế vì kỹ thuật chưa chuẩn, xem ở nước ngoài vẫn bị dừng hình, giật hình, nghẽn hình. Bên cạnh đó, nội dung này cũng chưa được quảng bá rộng rãi, nhiều nơi chưa biết nên số đông lại vẫn là người trong nước dùng. 

Mặc dù vẫn có một số hạn chế song so với cách đây khoảng 5-10 năm, đây là những tiến bộ, giúp người Việt ở nước ngoài biết được thông tin trong nước dễ hơn, nhiều hơn, đa chiều và cảm thấy gần gũi hơn với đất nước.

 

Ông Lê Nghiêm

Nói như vậy thì lợi thế thông tin đối ngoại dường như không có chỗ cho báo giấy, thưa ông ?

Nhiều khi mình làm báo chí không nghĩ là sẽ làm đối ngoại nhưng thực ra là đang làm đối ngoại bởi khi báo chí trong nước liên thông với nhau và nhất là khi cả báo in, báo hình, báo nói đều được đưa lên báo mạng. Người ta cứ nghĩ là phục vụ độc giả trong nước là chính, nhưng trên thực tế đưa lên mạng Internet thì đó là làm đối ngoại rồi. Anh không có ý định phục vụ người ta, nhưng người ta vẫn được xài món của anh nên bây giờ báo chí nói đối nội và đối ngoại cũng không có biên giới rạch ròi. Khi thông tin đã đưa lên mặt báo nghĩa là bên ngoài đều có thể xem được. Điều đó có nghĩa là dù các báo có ý thức rằng họ đang làm đối ngoại hay không thì thực ra họ vẫn làm việc đó. Điều bất cập chính là trong khi làm báo với suy nghĩ chỉ phục vụ độc giả trong nước, các báo sẽ có cách đưa tin khá thoải mái và vô tư mà không nghĩ có không ít độc giả nước ngoài đã được xem. Chính vì chưa có ý thức sâu sắc về công tác đối ngoại như vậy nên báo chí còn khá nhiều vấn đề bất cập.

Như vậy, khi đưa tin bài báo chí sẽ phải lưu ý điều gì, thưa ông?

Khi báo chí được đưa lên mạng điện tử là đã làm đối ngoại nhưng nhận thức chưa rõ nên nhiều báo vẫn làm theo cách làm cũ. Có những chuyện mình nói trong nhà là bình thường, nhưng nói ra hàng xóm, ra xã hội lại là cái không hay. Với cách quen nói chuyện trong nhà như Báo Công an, Pháp luật... toàn đưa những chuyện tiêu cực, các vụ án, cái xấu của xã hội… với mục đích cảnh báo người dân nay lại được phơi lên mạng Internet, thì coi như người ngoài đã biết hết chuyện trong nhà, chắc chắn là không hay và không nên làm. Chưa nói đến chuyện lực lượng bên ngoài có thái độ không thiện chí, luôn nhặt nhạnh báo chí trong nước tìm những mặt trái để nói xấu thì việc này lại càng dở hơn.

Vậy theo ông có nên có quy định cụ thể cái nào báo chí chỉ nên nói “trong nhà”?

Vấn đề không phải là khoanh vùng mà là liều lượng. Tức là báo chí phản ánh muôn mặt cuộc sống nên yêu cầu là phải trung thực. Chỉ có điều một số báo đi vào xu hướng khai thác quá liều lượng những chuyện tiêu cực, chuyện xấu, các vụ án, thông tin rất ít về những mặt tích cực, mục tiêu là để bán báo, nhưng vô tình đã tạo nên bức tranh tối tăm về thực tế xã hội. Đứng về mặt đạo đức nghề nghiệp mà nói thì đó là sự không chuẩn mực và không khách quan, phiến diện. Đó là chưa nói tới ý thức về mặt chính trị, một người công dân yêu nước. Xu hướng thương mại hoá đã được lên án rất nhiều, phục vụ đối nội cũng đã là việc không nên làm, chưa nói tới công tác đối ngoại.

Nói đến việc đấu tranh với những luận điều sai trái từ các lực lượng bên ngoài, theo ông báo chí cần làm gì?

Phản bác những luận điệu sai trái không chỉ có nghĩa là phê phán quan điểm của họ. Sự phản bác chủ động nhất chính là các báo phải luôn nói chính xác, có chiều sâu, đúng bản chất sự việc, đưa một cách sinh động nhiều chiều. Đưa nhiều tin tốt chính là sự phản bác tốt nhất những thông tin bịa đặt về cái không tốt của xã hội.

Thông thường, những vùng nhạy cảm lại chính là những vùng dễ bị xuyên tạc nhất, bởi ở đó báo chí bị thông tin chậm, ít, và thiếu thông tin. Việc này cũng có nguyên nhân xuất phát từ cơ quan chức năng không cung cấp kịp thời cho báo chí, không giải thích và trang bị cho báo chí những thông tin đầy đủ xung quanh câu chuyện xung quanh đang bị bịa đặt. Chính vì thế, từ nay đến đầu năm 2011, Cục Thông tin đối ngoại sẽ tổ chức các lớp tập huấn về công tác thông tin đối ngoại cho đối tượng là người phát ngôn, phóng viên các cơ quan báo chí để dần khắc phục tình trạng này.

Xin cảm ơn ông !

Hồng Minh

Đọc toàn bộ bài viết trên báo Bưu điện Việt Nam số 105,106 ra ngày 1/9/2010.