Quảng cáo đang là nguồn doanh thu không nhỏ với các báo. Ảnh Minh họa.

Ai quản lý nội dung quảng cáo trên báo chí?

ICTnews - Thói quen nghe và làm theo quảng cáo của người dân đã tới mức các cửa hàng bán lẻ cứ theo quảng cáo mà nhập hàng, đảm bảo không bao giờ lo ế ẩm.

Thế nên chẳng lạ là các hãng sản xuất sẵn sàng chi cả núi tiền cho việc quảng cáo trên các phương tiện thông tin đại chúng, nhất là trên truyền hình vì đây là phương tiện truyền thông được nhiều người tiếp cận nhất. Điều này càng thể hiện rõ ràng hơn vai trò của báo chí trong việc định hướng dư luận xã hội.

Một chủ nhà thuốc tư nhân cho hay, chị thường xuyên phải theo dõi các chương trình quảng cáo, chẳng phải do thích thú mà là để phục vụ công việc buôn bán của mình vì cứ hôm trước trên truyền hình quảng cáo loại thuốc nào thì ngay hôm sau đã có người tới hỏi. Thậm chí, họ chẳng nhớ được tên thuốc mà chỉ nói chung chung loại thuốc chữa bệnh gì vừa được quảng cáo trên ti vi hôm qua và nhất định phải mua đúng loại. Đến khi tìm hiểu ra, chị mới biết được thực chất cửa hàng chị cũng có loại thuốc đó, chỉ có điều với tên thương mại khác, do một doanh nghiệp khác sản xuất.

Được biết hiện nay, việc quản lý nội dung quảng cáo đối với sản phẩm là dược phẩm và mỹ phẩm vẫn do một bộ phận chuyên môn thuộc Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) thực hiện. Các chương trình, nội dung quảng cáo thuộc nhóm sản phẩm này phải qua cơ quan này kiểm duyệt và đồng ý, cấp một giấy xác nhận đảm bảo quảng cáo đúng với thành phần theo đăng ký.

Đó là dược phẩm, loại sản phẩm được quản lý chặt chẽ vì ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe người dân trong khám, chữa bệnh. Chưa nói tới việc các thành phần được đăng ký có đúng với thực tế sản xuất hay không, vì đó là công việc của cơ quan hậu kiểm về kiểm tra chất lượng, nhưng dù sao, loại sản phẩm này vẫn còn được thẩm định nội dung quảng cáo trước khi đăng cũng đã làm cho người dân phần nào yên tâm khi sử dụng. Còn các loại thực phẩm thì có thể nói hầu như đều phụ thuộc vào cái “tâm” của doanh nghiệp khi đưa ra các thông tin quảng cáo bởi nội dung đang được “thả nổi”.

Mới đây, thông tin về một container nguyên liệu tồn kho của Công ty Tân Hiệp Phát có chứa hàng hết hạn đang chờ thanh lý được đưa lên báo chí. Trong khi những người thường xuyên theo dõi tin tức trên báo chí còn chưa trả lời được câu hỏi liệu có hay không việc doanh nghiệp này sử dụng nguyên liệu hết hạn cho các sản phẩm đồ uống đang được bán rất chạy ngoài thị trường như trà giải nhiệt Dr.Thanh, trà xanh không độ Number One, trà xanh không đường, trà xanh vị chanh, trà Balley, nước tăng lực Number One, trà xanh Active, trà bí đao, nước giảm béo hương ổi, táo, sữa đậu nành Number One, bia tươi đóng chai laser, bia gold... thì họ lại nổi lên một thắc mắc mới khi quảng cáo về các sản phẩm này vẫn tiếp tục được đưa lên các phương tiện báo chí: sẽ có bao nhiêu người xem quảng cáo để tiếp tục mua sản phẩm và sẽ có bao nhiêu người đọc được thông tin nghi ngờ về chất lượng để tạm thời dừng việc tiêu dùng sản phẩm này.

Đành rằng có thể lý giải bằng việc những thông tin này chưa có kết luận chính xác và hợp đồng quảng cáo đã ký kết chưa hoàn tất, nhưng các cơ quan báo chí cần phải nhìn nhận đến quyền lợi của người tiêu dùng. Cũng theo tin đưa trên các tờ báo mạng thì nhiều siêu thị ở TP. Hồ Chí Minh đã tháo các sản phẩm nước giải khát, trà các loại của Công ty Tân Hiệp Phát ra khỏi kệ hàng, ngừng kinh doanh các sản phẩm trong thời gian chờ đợi nhà cung cấp có giải trình thỏa đáng cũng như kết quả điều tra của các cơ quan quản lý nhà nước. Có thể đánh giá đây là một động thái hợp lý thể hiện trách nhiệm của các doanh nghiệp đối với việc bảo vệ sức khỏe người dân cũng như nâng cao uy tín của chính mình. Thế nhưng dường như các cơ quan báo chí lại đứng ngoài cuộc.

Quảng cáo là một nguồn thu không nhỏ, nếu như không muốn nói là chính, của các cơ quan báo chí. Điều này đã được nhiều lãnh đạo các cơ quan báo chí khẳng định. Trong thời kỳ kinh tế suy thoái như hiện nay, sự giảm sút doanh thu của báo chí được giải thích đầu tiên là do giảm doanh thu từ quảng cáo. Vì vậy, cùng với những nỗ lực khác, rất nhiều tờ báo đang tìm cách để “hút” các doanh nghiệp quảng cáo trên báo mình. Tuy nhiên, điều đáng nói là hình như không mấy báo quan tâm đến việc nội dung các quảng cáo mà doanh nghiệp đưa ra có đúng với thực tế của sản phẩm hay không và liệu có bao nhiêu cơ quan báo chí quan tâm đến bản chứng nhận về nội dung quảng cáo của ngành y tế.

Điều này đặt ra một câu hỏi: ai là người quản lý các nội dung quảng cáo sản phẩm được đăng trên báo chí? Nhưng cho dù câu trả lời là thế nào thì theo tôi, bất kể tiếp cận nguồn thông tin bằng cách nào, cơ quan báo chí phải là người chịu trách nhiệm cuối cùng về những nội dung mà họ đăng trên mặt báo.

Minh Minh

Đọc toàn bộ bài viết trên báo Bưu điện Việt Nam số 76 ra ngày 26/6/2009.